Staphylococcus aureus: een veelzijdige vijand

Binnendringt via wonden. In buik kan het verschillende ziektebeelden geven. Snel herkennen redt levens.

Belangrijke typen met buikklachten

1. Stafylokokken-voedselvergiftiging

• Oorzaak: enterotoxines in voedsel (vlees, salades, roomproducten) te lang buiten koeling.
• Symptomen: **heftige braken, buikkrampen, diarree** binnen 1–6 uur. Meestal geen koorts.
• Duur: 24–72 uur. Zelflimiterend. Geen antibiotica nodig (toxin is al geproduceerd). Hydratatie cruciaal. Ernstiger bij jong/oud.

2. Toxische Shock Syndroom (TSS)

• Toxines (TSST-1) in lage zuurstofomgeving (bijv. tampons, wonden, neuspakken).
• Symptomen: hoge koorts, hypotensie (schok), **braken, diarree, buikkrampen**, roodheid/uitslag (zonnetje), verwarring.
• **Medisch spoedgeval** – ICU, IV vloeistoffen, antitoxines, antibiotica (clindamycine + β-lactam).

3. Urineweginfectie (S. saprophyticus)

• 5–15% van UTI's. Bij vrouwen met IBS: extra **onderbuikpijn** naast dysurie, frequentie.

4. Post-operatieve wondinfectie

• Na buikchirurgie (appendectomie, hernia, darmsanering).
• Zwelling, pijn, roodheid rond wond, geel/piroos uitstort, lymfeklieropzwelling.
• Risico: abscess, fascitis, sepsis.

Algemene tekenen (elke lokalisatie)

• Gezwollen, pijnlijke lymfekliernen in de buurt.
• Rode, warme, gezwollen wondranden.
• Pustules/styes rond wond.
• Koorts, ziektegevoel.

Actie

Verdacht op stafylokok-infectie in buik → **direct huisarts/SEH**. Bloedcultures, wondkweken, beeldvorming. Antibiotica naar resistentiepatroon (MRSA? → vancomycine/linezolid/daptomycine).