Alcohol veroorzaakt niet direct rectale bloeding, maar chronisch alcoholmisbruik leidt tot orgaanschade die rectale bloeding kan veroorzaken. Rectale bloeding (hematochesie/melena) is altijd een reden voor medische evaluatie. De kleur van het bloed geeft aanwijzing over de oorsprong: helderrood = distaal (anorectaal, linkerkolon), donkerrood/zwart (melena) = proximaal (maag, duodenum, dunne darm).

Alcoholgerelateerde Aandoeningen Die Rectale Bloeding Veroorzaken

Aandoening	Mechanisme	Type Bloeding	Kliniek
Darmkanker (colorectaal carcinoom)	Alcohol = carcinogeen (Groep 1 IARC). Acetaldehyde, ROS, folaatantagonisme, DNA schade. Verhoogd risico colon/rectumkanker.	Helderrood tot donkerrood, gemengd met stoel, occult.	Gewichtsverlies, obstipatie/diarree wisseling, anemie, buikpijn. Screening: colonoscopie vanaf 50jr (NL: FIT test).
Gastro-intestinale ulceratie / erosieve gastritis / duodenitis	Alcohol schadeert slijmvlies, verhoogt zuursecretie, verlaagt prostaglandines (bescherming), verstoopt slokdarmbeweging.	Melena (teerstoel) bij bovenste GI bloeding. Helderrood bij massieve snelle bloeding.	Epigastriale pijn, misselijkheid, braken (koffiebonen), anemie. Noodgeval bij instabiliteit.
Portale hypertensie / Oesofagele varices (levercirrose)	Alcohol → levercirrose → verhoogde portaaldruk → varices oesofagus/maag → ruptuur.	Massieve hematemesis (braken bloed), melena. Levensbedreigend.	Ascietes, encefalopathie, spinnen nevi, palmaire erythrose, splenomegalie. Noodgeval: endoscopische bandligatuur, TIPS.
Hemorrhoïden / Anale fissuren	Alcohol → diarree/obstipatie → verhoogde anale druk, wrijving. Levercirrose → trombose hemorrhoïden.	Helderrood bloed op papier/in kom, na stoel. Pijn (fissuur) of pijnloos (hemorrhoïde).	Jeuk, vochtverlies, prolaps. Behandeling: vezels, hydrocortison, sclerotherapie, rubberbandligatuur.
Diverticulitis / Diverticulose bloeding	Alcohol → verstoord motiliteit, verhoogde intraluminale druk, laag vezel.	Plotselinge, pijnloze, helderrode bloeding (vaak massaal). Linkerkolon.	Meestal zelflimiterend. Colonoscopie na acute fase. Embolisatie/operatie bij persisterend.
Mallory-Weiss scheur	Alcohol → overgeven → drukstijging → scheur gastro-oesofageale overgang.	Hematemesis → melena. Meestal zelflimiterend.	Na heftig overgeven (alcohol). Endoscopie bij blijvende bloeding.

Alcoholgebruik en Risicostratificatie

• Laag risico: Mannen ≤21, vrouwen ≤14 eenheden/week, geen binge (>4/6 eenheden/gelegenheid).
• Verhoogd risico: Bovengrens overschreden, binge drinken.
• Hoog risico (misbruik/afhankelijkheid): CAGE/AUDIT score positief, fysieke/psychische schade, tolerantie, afkick.

Actieplan Bij Rectale Bloeding

1. Direct huisarts / spoed: Massieve bloeding, instabiliteit (laag BP, hoge HR), syncope, hevige pijn, koorts.
2. Huisarts afspraak (binnen 1-2 weken): Alle overige rectale bloeding. Anamnese (alcohol, medicijnen: NSAID's, anticoagulantiën, trombocytenaggregatieremmers), lichamelijk onderzoek (per rectum), bloedonderzoek (Hb, trombocyten, INR, lever, nieren), FIT test / colonoscopie indicatie.
3. Eerlijk zijn over alcohol: Huisarts kan alleen adequaat helpen met complete informatie. AUDIT-vragenlijst invullen.
4. Alcoholreductie/stoppen: Essentieel voor herstel slijmvlies, lever, preventie recidief/kanker. Huisarts → verslavingszorg, medicamenteus (acamprosaat, naltrexon, nalmefeen, baclofen), therapeuten, AA/SMART Recovery.

Preventie

• Alcoholrichtlijnen respecteren of stoppen.
• Vezelrijk dieet (groenten, fruit, volle granen, peulvruchten), 2L water/dag.
• Regelmatig bewegen.
• Deelnemen aan bevolkingsonderzoek darmkanker (FIT test 2-jaarlijks 55-75 jr).
• NSAID's/anticoagulantiën alleen op indicatie, met maagbescherming (PPI) bij risico.