Wat is acute severe hypertensie?
Een systolische bloeddruk ≥180 mmHg of diastolische ≥120 mmHg wordt hypertensieve crisis genoemd. Boven 220/120 mmHg spreekt men van acute severe hypertensie. Dit is een medisch noodgeval met risico op acuut orgaanschade (hersenen, hart, nieren, ogen, aortaboog).
Directe actie: STAP VOOR STAP
🚨 BEL DIRECT 112 (of lokale noodnummer) ALS:
- Borstpijn, benauwdheid, rugpijn (aortadissectie?)
- Neurologische symptomen: spraakstoornis, halfzijdige zwakte, visusstoringen, verwardheid
- Ernstige hoofdpijn ("slagende", "ergerste ooit")
- Misselijkheid/braken, visusverlies
- Zwangerschap (pre-eclampsie/HELLP risico)
Dit is hypertensieve NOODTOESTAND (hypertensive emergency) – ziekenhuisopname vereist voor IV antihypertensiva.
📞 GEEN alarmklokken? BEL HUISARTS / HUISARTSENPOST VANDAAG NOG
- Dit is hypertensieve URGENTIE (hypertensive urgency)
- Orale medicatieverstarring onder toezicht
- Geen acute orgaanschade bewijs, maar risico op schade als niet behandeld
Wat NIET te doen
- ❌ Zelf extra tabletten nemen zonder artsadvies (risico op te snelle daling → cerebrale ischemie)
- ❌ Wachten "tot het overgaat"
- ❌ Alcohol, cafeïne, zoutrijk voedsel, roken
- ❌ Zware inspanning
Medische evaluatie in het ziekenhuis/huisartsenpraktijk
- Anamnese: Medicatie-adherentie, secundaire oorzaken (nieren, schildklier, apneu, medicijnen), pijn, stress
- Onderzoek: Bloeddruk beide armen, hart/longen/neurologisch, fundoscopie (ooggrond), gewicht
- Lab: Nierfunctie (creatinine, eGFR), elektrolyten, glucose, Hb, troponine, BNP, urine-eiwitlekkage
- Imaging: Thoraxfoto, ECG, eventueel CT hersenen/aorta
Behandeling: levensstijl + medicatie
Levensstijl (fundament)
- DASH-dieet / Mediterraans: fruit, groenten, volkoren, magere eiwitten, lage natrium (<5g zout/dag)
- Bewegen: 150 min/week matig intensief
- Gewichtsnormalisatie, rookstop, alcoholbeperking (<14 eenheden/week man, <7 vrouw)
- Stressmanagement: mindfulness, ademhalingsoefeningen, slaaphygiëne
Medicatieklassen (arts kiest op basis van profiel)
- ACE-remmers / ARB's: Nierbescherming, hartfalen, diabetes
- Calciumantagonisten: Ouderen, zwarten, angina, Raynaud
- Diuretica (thiazide): Eerste keuze bij ongecompliceerde hypertensie
- Bètablokkers: Post-infarct, hartfalen, arytmie, migraine
- Combinatiepreparaten: Betere adherentie, minder bijwerkingen
Volgmonitoring
- Thuisbloeddrukmeting: 2x/week ochtens/avonds, 2 metingen, gemiddelde noteren
- Controle na 1-2 weken medicatie-aanpassing
- Jaarlijks: nierfunctie, elektrolyten, ECG, fundoscopie
Bloeddruk >220 is geen getal om te negeren. Het is een medisch alarmsignaal. Handelen bespaart hersenen, hart, nieren en leven.
