Een spacer (vernevelerbeker, holding chamber) verbetert de afgifte van gedoseerde aerosolen (pMDI) naar de longen, vooral bij kinderen en ouderen die moeite hebben met coördinatie van inademen en activeren. Commerciële spacers zijn verkrijgbaar, maar in noodsituaties of bij gebrek aan toegang kan een zelfgemaakte versie uit een plastic fles tijdelijk helpen. Dit is een noodhulp, geen vervanging voor een gecertificeerd medisch hulpmiddel.

Benodigdheden

• Schone, lege 1-1,5 L plastic frisdrankfles (PET, gladde hals)
• Schaar of scherp mes
• Medisch tape (hypoallergisch, bv. Micropore)
• Gaas of wattebollen (voor randafwerking)
• Wrijfalcohol (70%) en water

Stapsgewijze Instructies

1. Schoonmaken: Fles goed uitspoelen met water, daarna met alcohol. Laat volledig verdampen/droog. Snijkant ook ontsmetten.
2. Knippen: Fles doorsnijden in de middenzone (zo'n 1/3 vanaf de hals). De bovenste deel (met schroefdraad) is de spacer. Onderste deel weggooien.
3. Rand afwerken: Gaas/watten langs de scherpe snijrand plakken met tape. Voorkomt snijwonden aan lippen/gezicht.
4. Bevestigen: Open schroefdop van fles. Plaats de mondstukopening van de pMDI (inhalator) dicht tegen de flesopening. Vasttape met medisch tape – luchtstevige verbinding, geen lekkage.
5. Gebruik: Schud inhalator, plaats in spacer, activeer 1 puff, wacht 1-2 sec, diep inademen via mondstuk (of masker bij kind), 5-10 sec breath-hold. Herhalen na 30-60 sec.

Belangrijke Veiligheidsvoorschriften

• ⚠️ Alleen voor noodtijdelijk gebruik. Commerciële spacers (Volumatic, AeroChamber, Vortex) hebben antistatische coating, klepjes, maskers, valideerde volume – essentieel voor consistente dosering.
• ⚠️ Statische lading in plastic fles trekt medicijndeeltjes aan → minder bereikt longen. Wassen met wasmiddel (geen afspoelen) vermindert statiek tijdelijk.
• ⚠️ Hygiëne: Dagelijks wassen, wekelijkse desinfectie (kookwater of sterilisator), vervangen bij slijtage/vervuiling.
• ⚠️ Altijd het voorgeschreven medicijn gebruiken. Geen experimenten met dosering.
• ⚠️ Kinderen: Altijd met passend gezichtsmasker (baby/kind/volwassene). Zonder masker: veel medicijn blijft in keel/zitten.

Wetenschappelijke Onderbouwing

Studies (bijv. in ontwikkelingslanden zonder toegang tot commerciële spacers) tonen aan dat goed gemaakte zelfgemaakte spacers vergelijkbare longdepositie bereiken als commerciële modellen voor salbutamol en beclomethasone. Wel is de variatie groter. WHO en GINA-richtlijnen erkennen noodhulp-spacers maar adviseren standaardisering waar mogelijk.

Conclusie

Een zelfgemaakte spacer kan in een noodsituatie reddend zijn. Maar voor dagelijks gebruik: vraag je huisarts, longarts of apotheker om een gecertificeerde spacer (vaak vergoed door verzekering). Regelmatig controleren op slijtage, schoonmaken volgens handleiding.