Standpunt van de wetenschap

Geen enkele complementaire therapie is bewijzen effectief om HCV te elimineren of leverziekte te genezen (NIH). Toch gebruiken veel patiënten ze voor symptoomverlichting en algemeen welzijn. Altijd bespreken met behandelende arts vooraf.

Kruiden: beloften vs bewijs

• Mariadistel (silymarine): Lab: antiviraal, anti-inflammatoir. Mensen: *geen* significante HCV-RNA/ALT daling. Wel: minder pijn, betere functionering. Interacties met DAA's mogelijk.
• Zoethout (glycyrrhizine): Lab: antiviraal. IV-studies: geen virale load daling, wel ALT daling. Orale supplementen: te lage dose. Risico's: hypertensie, hypokaliëmie.
• Astragalus, echinacea: Immunostimulerend in lab. Geen bewijs bij HCV-mensen. Astragalus gevaarlijk met immuunsuppressiva.

Antioxidanten: theoretisch aantrekkelijk, bewijs zwak

Chronische leverontsteking produceert vrije radicalen (oxidatieve stress). Antioxidanten (glutathion, NAC, SAMe, alfa-lipoïnezuur, vit C/E) *zou* schade kunnen beperken. Kleine voorlopige studies tonen mogelijk vermindering van littekenvorming (fibrose) bij NAC, SAMe, vit E. Maar: geen definitieve bewijs voor HCV-patiënten.

Mind-body therapieën: waardevol voor kwaliteit van leven

Moeheid, slaapproblemen, stress, angst, pijn, concentratieklachten zijn veelvoorkomend. Gebed, meditatie, yoga, tai chi, qigong, acupunctuur, mindfulness, creatie therapie *kunnen* helpen. Geen garanties, maar laag risico. Als u zich er beter voelt: doe het – mits veilig.

Absoluut te vermijden supplementen (levertoxisch)

• Colloïdaal zilver
• Chaparral
• Kava kava
• Germander
• Groene thee extract (hoge doses)

Gouden regels

1. Regelmatige medische controle bij hepatoloog/infectioloog.
2. Geen zelfbehandeling van HCV.
3. Alle supplementen/kruiden melden aan *alle* zorgverleners.
4. Stop bij onverklaarbare/nieuwe/aoudurende klachten en zoek medische hulp.