Geneesmiddelen die zonder recept verkrijgbaar zijn (OTC), worden vaak onderschat wat hun potentieel voor misbruik betreft. Hoewel ze niet allemaal verslavend zijn, kan onjuist gebruik – zoals overdosis, combineren met andere middelen of langdurig gebruik – ernstige gezondheidsschade veroorzaken. OTC-middelen zijn gemakkelijk te verkrijgen, ook voor jongeren, en hebben vaak weinig strikte voorschriften. Hieronder bespreken we tien veelvoorkomende producten die frequent misbruikt worden.

Hoestsiroop (dextromethorfan)

Veel hoestsiropen bevatten dextromethorfan (DXM) als werkzame stof. Jongeren drinken soms hele flessen om een ‘high’ of ‘stoned’ gevoel te ervaren. In hoge doses kan DXM hallucinaties, motorische storingen en bewusteloosheid veroorzaken. Siroppen die ook paracetamol bevatten, vormen een extra risico op leverbeschadiging bij overmatig gebruik.

Astma-inhalatoren (albuterol/salbutamol)

OTC-inhalatoren voor astma bevatten bronchodilatatoren als albuterol. Misbruik kan leiden tot verhoogde hartslag, hoge bloeddruk, hartkloppingen en zenuwachtigheid. Sommige sporters gebruiken ze ten onrechte als prestatieverhogers.

Laxeermiddelen

Laxeermiddelen worden bedoeld voor tijdelijke verstopping. Mensen met eetstoornissen (zoals anorexia of bulimia) misbruiken ze voor snell gewichtsverlies. Langdurig gebruik onderdrukt de natuurlijke darmprikkeling, leidt tot afhankelijkheid, elektrolytstoornissen en schade aan de darmwand.

Antacida

Antacida neutraliseren maagzuur bij hartbranding en opgeblazen gevoel. Chronisch gebruik zonder medische indicatie kan de natuurlijke zuurproductie en spijsverteringsenzymen verstoren, de maagwand irriteren en de opname van voedingsstoffen belemmeren.

Dieetpillen (bijv. Stacker)

Deze supplementen bevatten vaak stimulansen als cafeïne, synefrine of voorheen efedrine. Ze worden genomen om eetlust te remmen en energie te boosten. Overdosis kan hartkloppingen, hoge bloeddruk, angst en slaapstoornissen geven.

Verkoudheidsmedicijnen met pseudo-efedrine

Pseudo-efedrine is een sleutel ingrediënt voor de illegale productie van methamfetamine. Daarnaast gebruiken consumenten soms het verkeerde product voor hun symptomen, wat onnodige bijwerkingen geeft.

Efedrine

Efedrine wordt in bodybuildingkringen gebruikt om zuurstofopname en prestaties te verbeteren. Ongecontroleerd gebruik is gevaarlijk: het kan leiden tot hartritmestoornissen, beroerte en zelfs de dood.

Slaapmiddelen (doxylamine, difenhydramine)

OTC-slaapmiddelen zijn bedoeld voor kortdurend gebruik. Gewenning treedt snel op, wat leidt tot hogere doses, dagslaperigheid, geheugenproblemen en valrisico, vooral bij ouderen.

Paracetamol (acetaminophen)

Paracetamol is veilig bij correcte dosering, maar overdosis (ook door gecombineerde producten) is een veelvoorkomende oorzaak van acute leverfalen. Het kan ook de maagwand aantasten.

Benadryl (difenhydramine)

Dit antihistaminicum wordt gebruikt tegen allergieën en jeuk, maar veroorzaakt slaperigheid. Sommigen nemen het als slaaphulp of om een rustig gevoel te krijgen. Overmatig gebruik geeft droge mond, verwarring, urineverhouding en hartkloppingen.

Let op: altijd de bijsluiter volgen, niet langer gebruiken dan aanbevolen en bij twijfel een huisarts of apotheker raadplegen.