Colitis ulcerosa (CU) treft de dikke darm en rectum → diarree, bloeding, pijn, gewichtsverlies. Dieet geneest niet, maar kan symptomen significant verlagen, voedingsstatus bewaren en kwaliteit van leven verbeteren. Advies verschilt per fase (flare vs remissie).

Algemene principes

• Individueel: voedingsdagboek voeren → trigger-voedingsmiddelen identificeren.
• Kleine, frequente maaltijden: 5-6x/dag vermindert darmbelasting.
• Hydratatie: 30-35 ml/kg/dag (bijv. 2-2,5 L). Bij diarree: ORS of bouillon + water.
• Voedingsdensiteit: hoge calorie/eiwit bij gewichtsverlies (supplementen indien nodig).

Tijdens actieve flare (symptomatisch)

Laagveziel / laag-residue dieet (tijdelijk)

Vermindert stoelfrequentie, pijn, bloeding. Duur: zolang symptomen domineren (meestal 2-6 weken).

• Wel: wit brood, wit rijst, pasta, witmeelcrackers, gekookte/geblanchide groenten (wortel, courgette, spinazie zonder stengels), vruchten zonder schil/pitten (banaan, meloen, gepelde appel), mager vlees/vis/ei, zuivel (als getolereerd), plantaardige oliën.
• Vermijden: rauwe groenten, volkoren, peulvruchten, noten/zaden, maïs, koolsoorten, schillen, vruchtvlees met pitten, pittig/gerookt vet voedsel, koffie/alcohol/koolzuur, kunstmatige zoetstoffen.

In remissie: opbouw naar gezond, vezelrijk dieet

Stapsgewijze herintroductie vezels (5 g/toename per week) tot 25-35 g/dag. Focus op oplosbare vezels (havervlokken, pectine, psyllium, vruchtenvlees) – minder fermentatie/gas dan onoplosbare.

Specifieke voedingsmiddelen & supplementen

• Zuivel: test tolerantie (lactosevrije alternatieven). Calciumsupplement (1000-1200 mg/dag) bij uitsluiting.
• Probiotica (yoghurt/supplement): VSL#3, E. coli Nissle 1917 – bewijs voor remissieonderhoud.
• Omega-3 (EPA/DHA 2-3 g/dag): anti-inflammatoir, kan flares verminderen.
• Curcumine (1-2 g/dag liposomaal): adjunctieve anti-inflammatoir.
• Fosfatidylcholine (enteric-coated 1,5-3 g/dag): slijmlaagherstel (zie supplementenartikel).
• Vitamine D: target serum 25(OH)D >75 nmol/L.
• IJzer (oraal/IV): bij anemie (ferritine <30, Hb <12/13).

Leefstijl

• Roken: stoppen (verhoogt CU-risico, maar beschermt tegen onset – paradox; toch stoppen voor algemene gezondheid).
• Stressmanagement: mindfulness, CBT, yoga – vermindert flares.
• Beweging: matig, 150 min/week – verbetert darmmotiliteit, stemming, botkwaliteit.

Werkschema: Diëtist (IBD-ervaren) betrekken voor gepersonaliseerd plan. Regelmatig evalueren (calprotectine, CRP, voedingsstatus).