Vertigo is geen ziekte maar een symptom: de illusie van beweging (zichzelf of omgeving) door een verstoring van het evenwichtsorgaan. Het verschilt van 'gewone' duizeligheid (lightheadedness, onstabiliteit).

Drie hoofdtypes

• Spontane vertigo: acuut, uren-dagen, zonder trigger (vestibulaire neuritis, labyrintitis, TIA, MS)
• Episodische/terugkerende vertigo: aanvalswijze (Meniere, vestibulaire migraine, perilymfatische fistel)
• Positie-vertigo (BPPV): seconden-minuten, getriggerd door hoofdverandering (liggen, opkijken, draaien in bed) – meest voorkomend

Oorzaken (overzicht)

Categorie	Aandoeningen
Binnenoor	BPPV, Meniere (hydrops), vestibulaire neuritis, labyrintitis, perilymfatische fistel, otosclerose
Zenuwstelsel	Vestibulaire migraine, MS, cerebellaire infarctus/bloeding, akusticusneurinoom, degeneratie
Cardiovasculair	Orthostatische hypotensie, arritmieën, TIA/CVA (posterieure circ.), vasovagale syncope
Medicamenteus/toxisch	Ototoxische middelen (aminoglycosiden, cisplatine, furosemide hoog), alcohol, benzodiazepines
Psychogeen	Angst, paniek, hyperventilatie, somatisatie, PPPD (persistent postural-perceptual dizziness)

Symptomen

• Draaiend gevoel (rotatorisch), zwenwend, kantelen
• Nystagmus (ritmische oogbewegingen – richting wijst op oorzaak)
• Misselijkheid, braken, zweetuitbraak
• Onstabiliteit, vallen, gangstoornis
• Oorsuizen (tinnitus), gehoorverlies (Meniere)
• Hoofdpijn, visuele storingen (migraine)

Behandeling

• BPPV: repositioneringsmanoeuvres (Epley, Semont, Gufoni) – 1e keus, hoog succes
• Vestibulaire neuritis: corticosteroïden vroege fase + vestibulaire revalidatie (oefentherapie)
• Meniere: dieet (laag zout), diuretica, betahistine, vestibulaire revalidatie, destructieve ingrepen (gentamicine, operatie) bij refectair
• Vestibulaire migraine: triggervermijding, prophylactica (β-blokker, topiramaat, venlafaxine), vestibulaire revalidatie
• Cardiovasculair: oorzaak behandelen (hydratatie, medicatieherziening, pacemaker, antitrombotica)
• Symptomatisch (acute fase): antivertiginosa: antihistaminica (cinnarizine, meclizine), anticholinergica (scopolamine), benzodiazepines (kort), antiemetica (ondansetron, metoclopramide)
• PPPD: SSRI/SNRI + vestibulaire revalidatie + CBT

Wanneer spoed?

• Plotselinge vertigo + neurologische tekens (spraak, gezicht, zwakte, dubbelzien, sliktmoeilijkheden) → denk aan CVA/TIA posterieure circ. → 112
• Eerste aanval >60 jaar, vasculaire risicofactoren
• Trauma aan hoofd/nek
• Progressieve gehoorverlies

Vertigo is behandelbaar. Juiste diagnose = juiste therapie. Vestibulaire revalidatie is kern bij chronische klachten.