Waarom loopt uw neus 's ochtends?

Een loopneus (rhinorrhoe) 's ochtends is een veelvoorkomende klacht. De neus produceert normaal 1-1,5 liter slijm per dag om de lucht te bevochtigen, te filtreren en te verwarmen. 's Nachts, in liggende positie, en door veranderingen in temperatuur/vochtigheid, kan dit slijm accumuleren en 's ochtends afstromen.

Hoofdoorzaken

1. Allergische rhinitis (hooikoorts, huisstofmijt, huisdieren)

• Meest frequente oorzaak van chronische ochtendloopneus.
• Meestal met: niezen, jeukende neus/oog, verstopping, postnasale drip.
• Seizoensgebonden (pollens) of perennieel (huisstofmijt, schimmel, dander).

2. Vasomotorische rhinitis (niet-allergisch)

• Overgevoeligheid van de neusslijmvliezen voor trigger die geen allergie zijn: temperatuursverandering (koude lucht 's ochtends), rook, sterke geuren, vochtigheidswisseling, stress, hormonale wisselingen, bepaalde medicijnen.
• Symptomen: waterige rhinorrhoe, verstopping, postnasale drip – geen jeuk/nieven.
• Typisch: neus loopt direct na opstaan/uit bed stappen (temperatuurschok).

3. Bijholteontsteking (sinusitis)

• Acute (virale/bacteriële) of chronische (>12 weken).
• Slijm is vaak dikker, gekleurd (geel/groen), met gezichtspijn/druk, verminderde reuk.

4. Medicijngeïnduceerde rhinitis

• ACE-remmers (hoest, rhinorrhoe – bradykinine accumulatie).
• Bètablokkers, calciumantagonisten (vasodilatatie → congestie/rhinorrhoe).
• Neusdecongestiva (xylometazoline) >5-7 dagen: Rebound-congestie (rhinitis medicamentosa).
• Hormonale contraceptie, HRT, antidepressiva (SSRI/SNRI).

5. Anatomische factoren

• Scheidingwandafwijking, concha hypertrofie, polypen.

Diagnostiek

• Anamnese: tijdstip, triggers, begleidsymptomen, medicijnen, allergieanamnese.
• Anterior rhinoscopie / nasale endoscopie (HNO).
• Allergietesten (prick test, specifiek IgE) bij verdenking op allergie.
• CT-sinus bij chronische klachten/onduidelijke diagnose.

Behandeling en zelfzorg

Algemene maatregelen

• Neusspoeling met fysiologische zoutoplossing (isotoon/hypertoon): 1-2x/dag, met name 's avonds en 's ochtends. Gouden standaard voor alle vormen van rhinitis. Vermindert slijm, allergenen, mediators.
• Luchtbevochtiger in slaapkamer (40-50% RV), dagelijks reinigen (azijn/bleekwater) tegen schimmel.
• Hydratatie: 1,5-2L water/dag.
• Allergenvermijding (bij allergie): encasing matras/kussen (huisstofmijt), huisdieren uit slaapkamer, HEPA-filter, regelmatig stofzuigen met HEPA-filter.

Medicamenteus (na overleg huisarts/HNO)

• Intranasale corticosteroïden (fluticason, mometason, budesonide): eerste keus bij allergische/vasomotorische rhinitis. Volle effect na 1-2 weken. Langdurig veilig.
• Antihistaminica nasaal (azelastine) of oraal (cetirizine, fexofenadine, loratadine): Bij allergische component. Snelwerkend.
• Ipratropiumbromide neusspray: Specifiek voor waterige rhinorrhoe (vasomotorisch/oudere patiënten). Blokkeert parasympathische stimulatie van slijmkliertjes.
• Kortdurend neusdecongestivum (xylometazoline): Max 5-7 dagen, alleen 's avonds voor slapen.

Chirurgisch (bij falen conservatieve therapie)

• Septoplastie (scheidingwandcorrectie), conchotomie (concha reductie), functionele endoscopische sinuschirurgie (FESS), postero-laterale neuszenuwsectie (vidiaanneurectomie) bij refraktaire vasomotorische rhinitis.

Wanneer naar de huisarts?

• Symptomen > 10 dagen zonder verbetering.
• Eenzijdige, bloedige, geurige afscheiding (verdenking op tumor/voorwerp).
• Gezichtspijn/koorts (acute sinusitis).
• Medicijngebruik als mogelijke oorzaak.
• Kwaliteit van leven beïnvloed (slaap, werk, sport).