Wat is Dothep?

Dothep is een merknaam voor dosulepin (dothiepine), een tricyclisch antidepressivum (TCA) met sedatieve, anxiolytische en analgetische eigenschappen. Het blokkeert heropname van serotonine en noradrenaline, en heeft sterke antihistaminerge (H1), anticholinergische en α1-blokkerende activiteit. In Nederland niet meer geregistreerd (vervallen autorisatie), maar wel in UK, Ierland, Zuid-Afrika, Australië. Gebruik alleen op specialistische indicatie (bijv. therapieresistente depressie, neuropathische pijn, migraineprofilaxie).

Veelvoorkomende bijwerkingen (anticholinerge, antihistaminerge, α1-blokkade)

Bijwerking	Frequentie	Advies
Droge mond	Zeer vaak	Zuilbonbonnen, hydratatie, kunstmatige spugen, fluoridetandpasta (kariespreventie).
Obstipatie	Vaak	Vezels, drinken, beweging, macrogol/lactulose.
Wazig zien, accommodatieparese	Vaak	Niet autorijden bij klachten; oogarts bij aanhoudend.
Duizeligheid, orthostatische hypotensie, valrisico	Vaak (ouderen!)	Langzaam opstaan, compressiekousen, hydratatie, dosisverlaging.
Slaperigheid, sedatie	Zeer vaak	Enkelvoudige dosis 's avonds; niet autorijden/machines.
Gewichtstoename	Algemeen	Dieetadvies, beweging, monitoring.
Urineretentie	Algemeen (mannen met prostaat)	Monitor; bij retentie: arts, eventueel α-blokker.
Tachycardie, palpitaties	Algemeen	EKG bij start; voorzichtig bij hartziektes.
Zweetvermeerdering	Algemeen	Kleding, hygiëne.

Ernstige risico's

• Cardiotoxiciteit (overdosis): QRS-verbreiding, QT-verlenging, ventriculaire arytmieën, geleidingsstoornissen, hartstilstand. TCAs zijn gevaarlijk in overdosis. Veilig bewaren, beperkte uitgifte.
• Suïcidaal risico (jongvolwassenen <25 jr): verhoogd in beginfase – nauwlettende monitoring.
• Serotoninesyndroom: bij combinatie met MAO-I, SSRI, SNRI, tramadol, linezolide, Johanniskruid.
• Geelzucht (hepatotoxiciteit): zeldzaam; stop bij verdacht.
• Convulsies: drempelverlaging; voorzichtig bij epilepsie, alcoholontwenning, bupropion.
• SIADH / hyponatriëmie: ouderen, diuretica.

Contra-indicaties

• Recente myocardinfarct (<6 mnd), ernstige hartfalen, geleidingsstoornissen, arytmieën.
• Gezamenlijk gebruik met MAO-I (14 dagen washout).
• Sluitingsglaucoom, prostaatobstructie, ileus, urine retentie.
• Zwangerschap (cat. C/D – neonatale ontwenning, malformaties), borstvoeding.
• Porhyria (veiligheidsdata onvoldoende).

Interacties (klinisch relevant)

• CNS-depressiva (alcohol, benzodiazepines, opioïden, gabapentinoïden, antihistaminica 1e gen) → versterkte sedatie, respiratoire depressie.
• Anticholinergica (biperideen, oxybutynine, TCAs) → cumulatieve anticholinergische lading (verwardheid, urine retentie, constipatie, cognitieve daling ouderen).
• Sympathicomimetica (efedrine, pseudo-efedrine, fenylefrine) → hypertensie crisis (α1-blokkade + α-agonist).
• CYP2D6 inhibitors (fluoxetine, paroxetine, bupropion, quinidine) → verhoogde dosulepinspiegel.
• Warfarine: verhoogde INR (verplaatsing van albumine binding, CYP inhibitie).

Monitoring & afbouw

• EKG basisaan, bij doseringverhoging, bij cardiovasculaire klachten.
• Leverenzymen, nierfunctie, bloedbeeld, natrium 3–6 maandelijks.
• Gewicht, bloeddruk (liggend/staand), stemming (PHQ-9), suïcidaliteit.
• Afbouw: geleidelijk over 4–12 weken (10–25% per week) om ontwenningsverschijnselen (hoofdpijn, misselijkheid, angst, insomnia, sensorische storingen) te minimaliseren.

Conclusie

Dothep (dosulepin) is een oud, krachtig TCA met een zwaar bijwerkingsprofiel (anticholinerge, sedatief, cardiotoxisch). Het heeft nog een niche bij therapieresistente depressie en neuropathische pijn, maar vereist expertise, strikte indicatie, cardiac monitoring en patiëntselectie. In Nederland niet meer eerste keuze; moderne antidepressiva (SSRI, SNRI, vortioxetine, agomelatine) bieden vergelijkbare effectiviteit met betere veiligheid en verträglichkeit. Alleen op initiatief van psychiater.