Huidige stand (FDA/EMA 2011/2023)

Eerste-generatie antihistaminica (difenhydramine, chloorfenamine, hydroxyzine, promethazine, cetirizine laag dosis) zijn niet meer geïndiceerd voor kinderen <2 jaar voor verkoudheid/hoest. Reden: onvoldoende bewijs voor effectiviteit, significante risico's op zware bijwerkingen (sedatie, respiratoire depressie, toevallen, dood). Tweede-generatie (cetirizine, loratadine, fexofenadine, desloratadine, bilastine, rupatadine) zijn veilig vanaf 6 maanden (siroop) of 2 jaar (tablet) voor allergische rhinitis/urticaria, niet voor virale verkoudheid.

Bijwerkingen eerste-generatie antihistaminica bij zuigelingen

Bijwerking	Mechanisme	Risico
Sedatie / slapeloosheid / paradoxale opwinding	BBB-doorpassend H1-antagonisme, anticholinerg	Verstoord slaapritme, moeilijk wakker te krijgen, apnee bij earlyborns
Verwarring, hallucinaties, toevallen	CNS-toxiciteit	Levensbedreigend; meer bij hoge dosis, leverfalen, intercurrentie ziekte
Droge mond, neus, keel; constipatie, urine retentie	Anticholinerg	Dehydratie, voedingsproblemen, urineweginfecties
Mydriasis, wazig zien	Anticholinerg	Fotofobie, letselrisico
Cardiovasculair: tachycardie, arytmie (QT-verlenging)	hERG blokkade (promethazine, difenhydramine)	Zeldzaam maar dodelijk

Antihistaminicum-toxiciteit (overdosis)

• Ouders geven vaak meerdere koude remedén tegelijk (combinatiepreparaten) → onbedoelde overdosis.
• Symptomen: extreme sedatie → coma, hyperthermie, toevallen, arytmie, dilatatie pupillen, flushed skin, urine retentie, rabdomyolyse.
• Direct 112 bellen; geen emese induceren; geactiveerd koolstof als <1u geleden.

Evidence-based alternatieven voor verkoudheid bij zuigelingen

1. Hydratatie: borstvoeding/formule vaker aanbieden; ORS bij diarree/braken.
2. Neuschtoptjes (isotonisch/ hypertonisch): slijm vloeibaar maken, mechanische reiniging – veilig vanaf geboorte.
3. Luchtbevochtiger (koude stoom): 40–60% RV; dagelijks schoonmaken.
4. Opgehoogd slapen: hoofdende bedje 15–30° (handdoek onder matras).
5. Zink (oralaal): Cochrane: kan duur verkoudheid met 1 dag verkorten bij start <24u na symptomen; dosering 10–15 mg elementair zink/dag (max 7 dagen). Niet intranasaal (anosmie risico).
6. Honing (≥1 jaar): 2,5–5 ml voor het slapen – verbetert hoestfrequentie/ernst (Cochrane). Niet <1 jaar (botulisme risico).
7. Pelargonium sidoides (Umckaloabo®): enige plantaardig met bewijs voor acute bronchitis/sinusitis kinderen ≥1 jaar.

Wanneer wél antihistaminicum?

• Allergische rhinitis / urticaria / insectenbeet / allergische conjunctivitis – tweede generatie, leeftijdsgewijze dosis, artsvoorschrift.
• Anafylaxie (adjunct na adrenaline): cetirizine 0,25 mg/kg (max 10 mg) IV/PO.
• Premedicatie voor contrast / transfusie / chemotherapie – protocolmatig.

Conclusie

Antihistaminica helpen niet bij de gewone verkoudheid van zuigelingen en dragen onacceptabele risico's (sedatie, respiratoire depressie, toevallen, dood). De FDA/EMA waarschuwt expliciet tegen gebruik <2 jaar. Veilige, effectieve alternatieven bestaan (hydratatie, neuschtoptjes, bevochtiging, honing ≥1 jaar, zink). Bij allergische aandoeningen: tweede-generatie antihistaminica op artsvoorschrift. Informeer ouders actief over risico's van OTC koude remedén met antihistaminica.