Wat is zuurstofverzadiging (SpO2 / SaO2)?

SpO2 (pulsokymetrie) = percentage hemoglobine dat met zuurstof verzadigd is. Normaal: **95-100%**. SaO2 (arterieel bloedgas) = gouden standaard. Hypoxemie: SaO2 <90% (PaO2 <8 kPa / 60 mmHg).

Hoofdveroorzakers van lage zuurstofverzadiging

1. Longpathologie (ventilatie / diffusie / perfusie mismatches)

• COPD: Emfyseem (alveolairverlies → ↓diffusiecapaciteit) + chronische bronchitis (slijm, obstructie → V/Q mismatch). Chronische hypoxemie → polycytemie, pulmonale hypertensie, cor pulmonale.
• Interstitiële longziektes (IPF, sarcoïdose): Verdikte interstitium → diffusiebelemmering. Inspanningsdesaturatie vroeg.
• Longembolie: Perfusiedefect → dode ruimte ventilatie, V/Q mismatch, acute hypoxemie.
• Pneumonie / ARDS: Alveolaire opvulling → shunt (perfusie zonder ventilatie) → refraktiaire hypoxemie.
• Astma (ernstig/exacerbatie): Obstructie → V/Q mismatch.
• Pleura-erg / pneumothorax: Atelektasis → shunt.

2. Hart- en vaatziekten (recht-naar-links shunt / lage output)

• Aangeboren hartaandoeningen (Eisenmenger, Tetralogie van Fallot).
• Rechtshartfalen (cor pulmonale) → voorhoofdsdruk ↑ → foramen ovale open / shunt.
• Laag hartminuutvolume (hartfalen) → gemengde veneuze zuurstofdaling → lagere SaO2.

3. Omgevingsfactoren

• Hoogte (>2500m): Lagere barometrische druk → lagere PiO2 → hypoxemie. Acclimatisatie (hyperventilatie, polycytemie). Hoogteziekte (HAPE/HACE).
• Rookgasinhalatie (brand): CO-binding aan Hb (carboxyhemoglobine) → functionele anemie + linkseverschuiving O2-dissociatiecurve → weefselhypoxie. Cyanaanidevergiftiging. Rookdeeltjes → longschade.

4. Hematologische / Systemische

• Anemie (lage Hb) → normale SaO2 maar **lage zuurstofdraagcapaciteit** (CaO2 = Hb x 1,34 x SaO2 + 0,003 x PaO2). SpO2 meet % verzadiging, NIET totaal zuurstof.
• Carboxyhemoglobine (roken, rookgas) → vals normale SpO2 (pulsox meet 660/940nm, COHb meet als O2Hb). CO-oximetrie nodig.
• Metahemoglobinemie (medicijnen: lidocaine, dapsone, benzocaine) → functionele anemie, chocoladebruin bloed. SpO2 ~85% (vals laag). CO-oximetrie.
• Polycytemie (secundair aan chronische hypoxemie) → verhoogde viscositeit, trombooserisico.

5. Meetartefacten (vals lage SpO2)

• Slecht perfunderd (koud, shock, vasoconstrictie, hypothermie).
• Beweging (trillingen, parkinson).
• Nagellak / kunstnagels / gel (blokkeert licht).
• Omgevingslicht (sterke zon, OR-lamp).
• Dyshemoglobinemen (zie boven).
• Venoze congestie (manschet te strak, arm onder hartniveau).

Klinische implicaties

• SpO2 niet blindelings vertrouwen. Correleren met klinisch beeld, ABG, comorbiditeiten.
• Doel SpO2: **94-98%** (meeste patiënten), **88-92%** (COPD met risico op hypercapnische respiratoire insufficiëntie).
• Bij onzekerheid / ernstig ziek: **Arterieel Bloedgas (ABG)** = gouden standaard (pH, PaCO2, PaO2, HCO3-, lactate, Hb, dysHb).

Therapeutische interventies

• Zuurstoftherapie (nasale canule, masker, high-flow, NIV, intubatie) → gericht op SpO2 doelinstelling.
• Onderliggende oorzaak behandelen (bronchodilatatie, diuretica, antibiotica, anticoagulatie, transfusie, middelen stoppen).
• Hoogte: dalen, zuurstof, nifedipine/dexamethason (HAPE/HACE).
• Rookgas: 100% O2 (non-rebreather), hyperbare zuurstof (COHb >25%, neurologisch, zwanger).

SpO2 is een vitale parameter, maar context is alles. Meet correct, interpreteer kritisch, handel gericht.