Wat is slijm in de ontlasting?

Slijm is een slijmerige, doorzichtige tot witte/gele/groene afscheiding geproduceerd door de **slijmvliescellen (gobletcellen)** van de darmen. Functie: smering (gladde passage), bescherming epitheel tegen zuur/enzymen/bacteriën, immuunbarrière. **Kleine hoeveelheden zijn normaal** en vaak onzichtbaar.

Wanneer is het abnormaal?

• Zichtbaar slijm (witte/gele strepen, laagjes, klonterige hoeveelheden).
• Slijm + bloed (rode strepen / donkerrode mengsel).
• Slijm + verandering stoelpatroon (diarree / obstipatie / wisselend).
• Slijm + buikpijn, gewichtsverlies, koorts, anemie.
• Duur > 1-2 weken zonder duidelijke oorzaak (infectie, dieetwissel).

Mogelijke oorzaken (van licht tot zwaar)

Oorzaak	Kenmerken	Actie
Normale variatie / dieetwissel	Kortdurend, geen andere klachten	Afwachten, vezel/hydratatie
Infectieuze gastro-enteritis (viraal/bacterieel/parasitair)	Acute diarree, koorts, buikpijn, soms slijm/bloed	Hydratatie, meestal zelflimiterend. Arts bij >3d, bloed, koorts, risicogroep
Prikkelbare Darm Syndroom (PDS/IBS)	Chronisch wisselend diarree/obstipatie, buikpijn (vermindert na ontlasting), slijm (wit/geel), ballonnen. Geen rode flags.	Diagnose Rome IV criteria. Dieet (FODMAP), stressmanagement, spasmolytica, antidepressiva laagdos.
IBD: Colitis Ulcerosa / Crohn	Bloeddiarree, slijm, buikpijn (linksonder / rechtsonder), gewichtsverlies, koerts, extra-intestinale manifestaties (gewrichten, huid, ogen).	**Huisarts → Gastro-enteroloog.** Calprotectine feces, colonoscopie + bioptie. Behandeling: 5-ASA, corticosteroïden, immunosupp, biologica.
Diverticulitis	Linksonder pijn, koorts, obstipatie/diarree, slijm. Perforatie risico.	CT buik, antibiotica (ongecompliceerd), chirurgie (gecompliceerd).
Darmspolyper / Darmkanker	Soms slijm/bloed, gewichtsverlies, anemie, verandering stoelpatroon. Vaak asymptomatisch vroeger.	**Bevolkingsonderzoek (FIT test 55-75j).** Symptomatisch: colonoscopie.
Antibioticageassocieerde diarree / C. difficile	Na antibiotica: waterige diarree, slijm, koerts, buikpijn. Toxine A/B positief.	Stop causale AB (indien mogelijk), metronidazol/vancomycine/fidaxomicine.
Malabsorptie (celiakië, lactose, pancreatisch)	Diarree, slijm, steatorroe (vet, stinkend, zwevend), gewichtsverlies, tekorten.	Serologie (anti-tTG, EMA), waterstofademtest, fecale elastase. Dieet / enzymsuppletie.
Medicijnen (metformine, PPI's, NSAID's, SSRI, laxativa)	Diarree, soms slijm. Tijdelijk na start/verhoging.	Medicatiereview huisarts/apotheek. Dosering/alternatief.

Diagnostiek stappenplan

1. Huisarts: anamnese, lichamelijk, bloed (Hb, CRP, leukos, nier/lever, TSH, coeliakie serologie), feces (calprotectine, cultuur, parasitologie, C. diff toxine).
2. Calprotectine >250 μg/g → verwijzing gastro-enteroloog voor colonoscopie.
3. Colonoscopie + bioptie = gold standard voor IBD, polypen, kanker.
4. Capsule endoscopie / MRI enterografie (kleine darm Crohn).

Behandeling: Oorzaakgericht

• Infectie: ondersteunend / antibiotica.
• PDS: dieet (laag FODMAP), hypnotherapie, CBT, spasmolytica, TCAs.
• IBD: stapsgewijs (5-ASA → corticosteroïden → immunosupp/biologica). Chirurgie bij refractair/complicaties.
• Kanker: chirurgie ± adjuvante chemo/radiotherapie.
• Probiotica (specifieke stammen), vezel, hydratatie als ondersteuning.

Red Flags: Direct Huisarts

• Bloed in ontlasting (rood of zwart/teerachtig).
• Ongewichtsverlies >5%.
• Koorts >38,5°C of persisterend.
• Ernstige buikpijn (peritonitis tekenen).
• Nachtelijke klachten (wakker worden door pijn/diarree).
• Leeftijd >50j met nieuwe klachten (screenen kanker).
• Familieanamnese darmkanker / IBD.

Slijm alleen is vaak onschuldig. Slijm + bloed / pijn / gewichtsverlies / duur >2 wkn = medische evaluatie nodig. Vroegtijdige detectie IBD/kanker verbetert prognose aanzienlijk.