Wat is Gele Wortel?
Meerdere planten dragen deze naam: Xanthorhiza simplicissima (Geelwortelstruik, VS), Hydrastis canadensis (Goldenseal), Berberis vulgaris (Berberis). Allen rijk aan berberine (gele alkaloïde). Generaties lang folk remedy, nu supplement.
Traditionele toepassingen
Huid
- Eczeem, rosacea, psoriasis, luieruitslag, acne (inheemse Amerikanen, Cherokee)
- Wondverzorging, bestralingsschade (American Cancer Society)
- Mechanisme: berberine antimicrobiel, astringerend, anti-inflammatoir, wondhelend
Antibiotisch / immuun
- Breedspectrum antimicrobiel: bacteriën (Staph, Strep, E. coli), schimmels, protozoa, virussen (in vitro)
- Koortsverlagend, vitamine A,C,E,B-complex → immuunondersteuning
- Slijmvliesontstekingen: maag-darm, luchtwegen
Luchtwegen
- Verkoudheid, allergieën, astma, hooikoorts, allergische rhinitis
- Slijmvliesverzachting (mucilagines), expectorant, bronchodilatatie
Maag-darm
- Misselijkheid, overgeven, dyspepsie, maagzweer (Cherokee: thee nippen)
- Bitterstoffen stimuleren spijsvertering (bitter reflex)
Insectenwerend
- Gebroken wortel + berenvet → op huid (inheemse Amerikanen)
- Moderne: essentiële oliën (citronella, eucalyptus, lavendel) effectiever
Moderne bewijslage
- Geen humane RCTs voor bovenstaande indicaties
- Bewijs baseert zich op berberine (geïsoleerd): diarree, diabetes, cholesterol, H. pylori, ooginfecties
- Drugs.com: "geen wetenschappelijke studie bewezen werkzaamheid"
Vormen & dosering
- Thee (wortel 1-2g/kop), tintuur (2-4ml 3x/dag), capsule (500-1000mg 3x/dag), poeder (topicaal)
- Gestandaardiseerd op berberine (5-10%) verkieslijk
Risico's & contra-indicaties (identiek aan Goldenseal)
- Zwangerschap/borstvoeding/kinderen <12jr: gecontraïndiceerd (kernicterus, uteriene stimulatie, teratogeen)
- Leverziektes, hartfalen, hypertensie
- Interacties: cyclosporine, digoxine, warfarine/DOACs, tetracyclines, CYP450 substraten, antihypertensiva
- Langdurig gebruik: cumulatieve toxiciteit berberine
