Wat is intracraniële druk (ICP)?

ICP is de druk binnen de schedelholte, bepaald door het volume van de drie oncomprimeerbare componenten (Monro-Kellie doctrine): **hersenen (80%), bloed (10%), liquor cerebrospinalis (10%)**. Normale ICP: **1-15 mmHg** (liggend). Verhoogde ICP (>20-25 mmHg) is levensbedreigend: cerebrale perfusiedruk (CPP = MAP - ICP) daalt → ischemie, herniatie, dood.

Indicaties voor ICP-monitoring

• Ernstige traumatische hersenletsel (GCS ≤8)
• Subarachnoïdale bloeding (SAH) met slechte graad (Hunt & Hess ≥3, Fisher 3-4)
• Grote infracten (maligne MCA-infarct, cerebellum-infarct met hydrocephalus)
• Intracerebrale bloeding met massa-effect
• Post-neurochirurgie (tumorresectie, decompressieve craniectomie)
• Idiopathische intracraniële hypertensie (diagnostiek)
• Reye-syndroom, fulminante leverfalen, encephalitis

Monitoringmethoden

Methode	Plaatsing	Nauwkeurigheid	Risico's	Gebruik
Ventriculaire katheter (EVD)	Laterale ventrikel (kochlear punt)	Goudstandaard (absoluut, kalibreerbaar)	Infectie (5-15%), bloeding, misplaatst	Eerste keuze; ook therapeutisch (liquordrainage)
Parenchymateuze sensor (Codman, Camino)	Witte stof (frontaal/parietaal)	Zeer goed (relatief, drift mogelijk)	Laagste infectierisico (~1%), geen drainage	Als EVD gecontraineerd (coagulopathie, bloeding)
Subdurale/epidurale bolt	Tussen dura en bot / op dura	Minder nauwkeurig (artefacten)	Laagste invasiviteit	Minder gebruikt, backup
Non-invasief (OCT, TCD, pupillometrie)	Extern	Schatting, trending	Geen	Screening, supplementair

Procedure: Invasieve ICP-monitoring (EVD/parenchymateus)

1. Indicatie & toestemming: Neurochirurg beslist, toestemming patiënt/vertegenwoordiger.
2. Voorbereiding IC: Patiënt supien, hoofd 30° opgehoogd (bevordert veneuze afvoer), midline nek. Sedatie/analgesie/paralyse indien geventileerd.
3. Steriele plaatsing: Neurochirurg introduceert katheter/sensor via boorgat (burr hole). Verificatie via liquorterugloop (EVD) of beeldvorming.
4. Aansluiting: Katheter → transducer (druktransducer) → monitor/dataverzamelingssysteem (ICM+, Philips, Drager, etc.).
5. Nullijning (zeroing): Transducer op niveau van **foramen of Monro** (extern auditair meatus / tragi) → "zero reference". Essentieel voor absolute waarden.
6. Kalibratie/verificatie: EVD: openen naar drainagesysteem, controleren of ICP ~0 mmHg (atmosferisch). Parenchymateus: niet kalibreerbaar, trendvolgen.

IC-verpleegkundige taken: continu monitoring & management

Continue waarneming & documentatie

• ICP-golfpatroon observeren: **P1 (perfusie), P2 (compliance), P3 (veneuze uitstroom)**. P2 > P1 = verminderde compliantie.
• **Trendregistratie:** Grafiek (scatterplot) ICP (mmHg) vs tijd. Handmatig noteren bij veranderingen/interventies.
• **Alarmgrenzen instellen:** Bijv. ICP >20 mmHg >5 min, of CPP <60 mmHg.
• Correlatie met neurologische status (pupillen, GCS, motoriek) – onderscheiden **fysiologische pieken** (hoesten, zuigen, verplaatsing, beademingssynchronisatie) van **pathologische stijging**.

ICP-verlagende interventies (getrapt)

Trapt	Interventies	Doel
1. Basismaatregelen	Hoofd 30° opgetild, middenlijn, geen klemmen (ECG-elektroden los), pijnbehandeling, sedatie, normothermie (36-37°C), normocapnie (PaCO₂ 35-40 mmHg), normoxemie, euvolemie	Optimaliseren CPP, veneuze afvoer
2. Medicamenteus	Propofol/midazolam (sedatie), fentanyl/remifentanil (analgesie), rocuronium/cisatracurium (paralyse), mannitol 0,25-1g/kg of hypertone NaCl 3-7,5% (osmotherapie), furosemide	Verminderen cerebraal volume/bloedstroom, osmolaire trek
3. Liquordrainage (alleen EVD)	Intermittent/continu draineren naar 10-15 cmH₂O of volume-gebaseerd (bijv. 5-10 ml/15 min)	Directe volume/pressure reductie
4. Chirurgisch (refractair)	Decompressieve craniectomie, tumorresectie, hematomevacuatie, EVD plaatsing (indien nog niet), barbituraat-coma (thiopental)	Ultimum remedium

Complicaties & troubleshooting

• Drift (parenchymateus): Nulverschuiving over dagen. Trend > absolute waarde. Herkalibreren niet mogelijk.
• Occlusie/verstopt: Geen golfpatroon, vlakke lijn. Spoelen (EVD) of vervang.
• Infectie (ventriculitis/meningitis): Koorts, verhoogde CRP, pleocytose in liquor. Dagelijkse liquorcontrole (cellen, cultuur, glucose, eiwit).
• Bloeding langs katheter: Controleer coagulatie, Hb, neurologische status.
• Artefacten: Hoesten, zuigen, beademingssynchronisatie, patiëntbeweging, kabelbeweging. Altijd correleren met kliniek.

Documentatie & overdracht

• Uurlijks: ICP gemiddelde/piek, CPP, interventies, neurologische status, temperatuur, PaCO₂, vochtbalans.
• Bij overdracht: methode, plaatsingdatum, nullijningniveau, alarmgrenzen, recente trend, openstaande interventies.
• EVD: drainagevolume, kleur, karakteristieken liquor.