~5% vrouwen heeft recidiverende vulvovaginale candidiasis (>4/jr). Vaak bij diabetes/laag immuun (Lyme, HIV), maar ook andere oorzaken.

1. Frequente antibiotica

Doden slechte *en* goede bacteriën → kans op gist ↑. Ook corticosteroïden, NSAID's. Oplossing: lactobacillus-tabletten tijdens kuur (womenshealthcaretopics.com).

2. Chemicaliën

• Kleurstoffen, parfums, zeep verstoren vaginale flora
• Douchen = doden goede bacteriën → *vermijden*
• Alleen water wassen (NY Times)
• Wasmiddel kleding → probeur geurvrije merken
• Bubbelbad, geurende tampons, vrouwelijke deosprays

3. Verzwakt immuunsysteem

• Diabetes, HIV, Lyme, stress → immuun ↓ → gist ↑
• Bloedsuiker stabiel houden (diabetes) vermindert risico
• Chronische infecties → arts test op onderliggende oorzaak

4. Kleding

• Strakke broeken/shorts, zijde/nylon ondergoed → luchtstroom ↓, zweet ↑ → irritatie
• Dagelijks verse katoenen ondergoed, geen pantyliners, niet in ondergoed slapen

5. Overige factoren

Hormonale wisselingen, zwangerschap, seksuele activiteit, zwembad/whirlpool.

Identificeer *jouw* trigger(s) met arts/huisarts.