Anatomie

• 2 longen in thorax, links 2 lobben (plaats voor hart), rechts 3 lobben.
• Rosa, sponsachtig, 10–12 cm lang.
• Beschermd door ribbekast (12 paren ribben).
• Diaphragma (hoofdademhalingsspier) scheidt thorax van abdomen.

Luchtwegboom

1. Neus/mond → trachea (luchtpijp).
2. Carina → linker/rechter hoofdbronchus.
3. 22 verdelingen → bronchiolen (kleinste geleidende buisjes).
4. ~300 miljoen alveoli (longblaasjes) – totaal oppervlak ~70–100 m² (tenniscourt).
5. Alveolair-capillaire membraan: 0,5 µm dun → efficiënte gasuitwisseling.

Functies

• Gasuitwisseling: O2 in, CO2 uit. 12–18 ademhalingen/min, 20.000/dag. ~0,5 L per ademhaling.
• Zuurstoftransport: O2 bindt aan Hb in erythrocyten → alle cellen.
• Zuurbaseregeling: CO2 uitademen reguleert bloed-pH (Henderson-Hasselbalch). Hyperventilatie → alkalose, hypoventilatie → acidose.
• Bescherming: slijm + cilia (mucociliaire clearance), macrofagen, IgA, surfactant (SP-A/D).

Vitale capaciteit (VC) & levensverwachting

Maximale in + uitademing. Gemiddelde: man 4,8 L, vrouw 3,2 L. Dalend met leeftijd, roken, obesitas, slechte houding, oppervlakkige ademhaling. Hoge VC correleert met langere levensverwachting (Framingham).

Factoren die longfunctie schaden

• Roken (COPD, longkanker, enfyseem).
• Luchtvervuiling (fijnstof, ozone, NO2).
• Beropsmatige blootstelling (stof, asbest, silice, dampen).
• Bewegingsarmoede, obesitas (restrictieve ventilatiestoornis).

Longen beschermen

1. Niet roken / stoppen.
2. Regelmatige aerobe beweging (wandelen, fietsen, zwemmen 150 min/week).
3. Goede binnenluchtkwaliteit (ventileren, geen roken binnen).
4. Vaccinaties: griep, pneumokokken, COVID-19, keuchhoest.
5. Beroepshygiëne: beschermingsmaskers, bronafzuiging.