Overzicht

Pokken is een geëradiceerde, hooginfectieuze virale ziekte (variolavirus). Twee varianten: Variola major (letaliteit ~30%) en Variola minor (<1%). Infectie via directe contact, besmette kleding/beddengoed, druppelinfectie.

Verloop per fase

Incubatie (7-17 dagen, gem. 12)

Geen symptomen, niet besmettelijk.

Prodromale fase (2-4 dagen)

• Hoge koorts (38,5-40°C), hoofdpijn, rugpijn, malaise, soms braken.
• Besmettelijkheid begint.

Uitslagfase

1. Enanthem: Rode vlekken → open ulcera in mond/farynx → virusvrijstelling in speeksel.
2. Exanthem (huid): Start gezicht → romp → extremiteiten (centrifugaal).
3. Macules → papules → vesicles (helder vocht) → pustules (eitrig, diep, stevig, umbiliceerd) → schorften (dag 9-14) → littekens (diep, gepigmenteerd).

Systeemgewijze betrokkenheid

• Immuunsysteem: Virus infecteert macrofagen → immuunsuppressie.
• Bloedsomloop: Viremie verspreidt virus naar milt, beenmerg, longen, lever.
• Interne organen: Geen letsels behalve huid/slijmvliezen.
• Huid: Hoofd zichtbare pathologie; littekens blijvend.

Zeldzame, dodelijke varianten

• Hemorrhagische pokken: Bloedingen in huid/organen, bijna 100% dodelijk.
• Malignante (platte) pokken: Vlakke letsels, geen pustules, zeer dodelijk.

Actuele relevantie

Sinds 1980 uitgerooid (WHO). Alleen nog in twee high-security labs (VS, Rusland). Bioterrorrisico → voorraadvaccins, noodplannen. Vaccinatie (levend vacciniavirus) alleen voor specifieke risicogroepen.