Wat is een primaire anastomose?

Chirurgische herverbinding van twee darmen (meestal dikke darm) na resectie van ziek weefsel. De twee uiteinden worden met hechten (handmatig of stapler) aan elkaar gehecht → herstel van darmpassage. Alternatief: stoma (colostoma/ileostoma).

Indicaties voor darmresectie + anastomose

Colitis ulcerosa (refractair, dysplasie, kanker)
• Morbus Crohn (strikturen, fistels, onbehandelbaar)
• Dikkedarmkanker (curatieve resectie)
• Ischémische colitis, volvolus, trauma

Procedure: Colectomie met primaire anastomose

1. Laparoscopisch (keuze) of open (midline incisie).
2. Mobilisatie darm, identificeren voedende vaten (marginale arterie).
3. Resection ziek segment met voldoende marge (oncologisch: 5cm, lymfvaten mee).
4. Controle perfusie uiteinden (indigloen groen / ICG fluorescentie).
5. Anastomose: stapler (circulair, lineair) of handmatig (PDS/Monocryl, single/double layer).
6. Luchtdichtheidstest (onder water/opgeblazen ballonnetje).
7. Eventueel beschermende ileostoma (tijdelijk) bij lage anastomose (<10cm van anus), slechte perfusie, vochtige buik, medicatie (steroïden, biologica), malnutritie.

Voordelen primaire anastomose vs. stoma

• Herstel van fysiologische darmpassage (geen stoma).
• Geen 2e operatie voor stoma-terugplaatsing (morbiditeit, kosten, herstel).
• Betere kwaliteit van leven (lichamelijk, psychosocial, seksueel).
• Lagere totale kosten.

Risico's & Complicaties

• Anastomotische lekkage (AL): 3-15% (afhankelijk locatie, risicofactoren). Ernstigste complicatie → peritonitis, sepsis, heroperatie, stoma, mortaliteit.
• Risicofactoren AL: roken, diabetes, obesitas, malnutritie, albumine <30, corticosteroïden, mannelijk geslacht, lage anastomose, lange operatietijd, intraoperatieve bloeding, geen beschermend stoma.
• Stenose (vernauwing) later: 5-10% → dilatatie / herresectie.
• Ileus (tijdelijk, 2-5 dagen).
• Bloeding, infectie, wonddehiscentie.

Na de operatie: ERAS (Enhanced Recovery After Surgery)

• Vroeg mobiliseren (dag 0/1).
• Vroeg orale voeding (vloeibaar → opbouw).
• Multimodale pijnbestrijding (epiduraal / TAP-block + paracetamol/NSAID, minimaal opioïden).
• Catheter verwijderen dag 1, drain dag 1-2.
• Ontlasting: laxativa profylaxe.
• Opname gemiddeld 3-7 dagen (laparoscopisch korter).

Besluitvorming: Samen met de patiënt

Bespreken: levensverwachting, kwaliteit van leven, wens stoma (ja/nee), risicoprofiel, chirurgische expertie. Bij acute operatie (perforatie, obstructie) soms geen keuze → Hartman's procedure (eindcolostoma) → later herstel (2e operatie).

Primaire anastomose is de gouden standaard bij electieve, goed voorbereide patiënten met voldoende perfusie en geen hoge risicofactoren. Bij twijfel: beschermend stoma.