Waarom is het bloedstolsel cruciaal?
Na extractie vult bloed de alveolus (tandhole) → stolselvorming (fibrine netwerk + trombocyten) → **matrix voor granulatieweefsel** → botformatie. Zonder stolsel: **alveolitis sicca (droge alveolus)** = intense pijn (3-5 dagen post-op), geur, uitstraling naar oor/tempel, vertraagd genezen. Frequentie: ~1-5% (hoger bij onderkaak, roken, anticonceptiepil, traumatische extractie).
Hoe herken je een goed gevormd stolsel?
- Kleur: Donkerrood tot bruinzwart (ouder wordt zwarter).
- Vorm: Vult de alveolus, bolvormig, licht boven de rand.
- Consistentie: Vlasachtig, stevig, niet los bij zacht spoelen.
- Tijdstip: Zichtbaar na 30-60 min. Stabiel na 24u.
Zorg voor optimale stolselvorming (eerste 24-48u)
- Beet op gaze: 30-60 min stevige druk direct na extractie. Verwijderen, controleren. Nog bloeden? Nieuwe gaze 30 min.
- Geen spoelen, spugen, zuigen (rietje), roken, alcohol, hete drank/voedel, zware inspanning.
- Koelen: IJspak (handdoek) 10 min aan / 10 min uit (eerste 24u) → vermindert zwelling/bloeding.
- Hoogte: Hoofdeind bed opgehogen (2 kussens) → vermindert bloeddruk in hoofd.
- Zacht spoelen vanaf dag 2: Lauw zoutwater (1 tl zout/glas) of chlorhexidine 0,12% (op recept). Zacht, niet gurgelen.
- Voeding: Kouw/lauw, zacht, andere kant kauwen. Geen korrels (rijst, zaden) in wond.
- Medicatie: Paracetamol 1g 4x/dag + ibuprofen 400mg 3x/dag (als geen contra). Geen aspirine (bloedverdundend) tenzij cardiologisch geïndiceerd.
Wat als het stolsel verdwijnt / niet vormt? (Alveolitis Sicca)
- Pijn neemt toe dag 3-5, stralt uit, slechte smaak/geur.
- **Direct tandarts bellen.**
- Behandeling: spoelen alveolus (NaCl/chlorhexidine), inleggen genezend verbond (zolueugenol/alvogyl), pijnstilling, eventueel antibiotica bij infectie.
- Geneest in 7-14 dagen onder behandeling.
Wanneer tandarts bellen (naast alveolitis)
- Bloeding niet stopt na 30-60 min stevige druk.
- Koorts >38°C na 24u.
- Zwelling toeneemt na dag 3 / slikt moeilijk / trismus (mond beperkt open).
- Pijn onbeheersbaar met voorgeschreven middelen.
- Pus / ongeurde smaak / geur.
- Losse tand / wortelrest / botfragment in wond.
Speciale situaties
- Anticoagulantia (warfarine, DOAC's): Meestal **niet** stoppen. INR controleren. Lokale hemostase (tranexamzuur gaze, gespone, sutuur). Tandarts + huisarts/anticoagulatiepolikliniek afstemmen.
- Bisfosfonaten / denosumab / anti-angiogenese: Risico op MRONJ (medicijn-gerelateerde osteonecrose kaak). Tandarts moet weten! Preventieve strategie.
- Diabetes / immuungecompromitteerd: Hogere risico infectie / vertraagd genezen. Antibioticumprofylaxe overwegen.
Een goed stolsel is de fundament van ongestorde genezing. Bescherm het, respect de rust, en bel je tandarts bij twijfel of afwijkende klachten.
