Rondwormen (nematoden) zijn parasitaire wormen die het darmkanaal (en soms andere organen) van de mens besmetten. Infectie loopt via inge Namen van eieren/larven via besmette handen, voedsel, water of huidpenetratie. Wereldwijd >1,5 miljard besmettingen. In Nederland zeldzaam, maar bij reizigers/migranten voor.

Belangrijkste rondwormsoorten & klinische tableaux

Worm	Infectiewijze	Hoofdsymptomen	Diagnostiek	Behandeling
Ascaris lumbricoides (maagworm)	Inname embryonerde eieren (besmette groenten, handen, water)	Vaak asymptomatisch. Larvale migratie: hoest, dyspnoe, koorts (Loeffler). Volworm: buikpijn, obstructie, malabsorptie, vermoeidheid.	Eieren in ontlasting (microscopie)	Albendazol 400mg 1x of mebendazol 100mg 2x/dag 3d
Enterobius vermicularis (madenworm / pinworm)	Inname eieren (gehande, besmette kleding/beddengoed, auto-infectie)	Anale jeuk (nachts), slapeloosheid, irritabiliteit. Meisjes: vulvovaginitis. Vaak asymptomatisch.	Scotch-tape test 's morgens (perianaal)	Mebendazol 100mg 1x, herhalen na 2 wkn. Hygiëne cruciaal.
Trichuris trichiura (kruipworm / whipworm)	Inname embryonerde eieren (grond, groenten)	Licht: asymptomatisch. Zwaar: diarree, bloed/mucus, anemie, rectaalprolaps, groeivertraging kinderen.	Eieren in ontlasting (tonvormig, bipolaire stoppen)	Albendazol 400mg 1x of mebendazol 100mg 2x/dag 3d
Ancylostoma duodenale / Necator americanus (haakworm / hookworm)	Huidpenetratie larven (blootsvoets lopen besmette grond)	Huidreactie ingressie (grondjeuk). Larvale migratie: hoest. Volworm: ijzerdeficiëntie anemie, hypoalbuminemie, buikpijn.	Eieren in ontlasting (ovaal, dunwandig)	Albendazol 400mg 1x of mebendazol 100mg 2x/dag 3d. IJzer suppletie.
Strongyloides stercoralis (draadworm / threadworm)	Huidpenetratie larven (auto-infectie mogelijk → chronisch decennia)	Larva currens (snelle migrerende urticaria), buikpijn, diarree, hoest. Hyperinfectie bij immuunsuppressie (corticosteroïden!) → dodelijk.	Larven in ontlasting (Baermann), serologie	Ivermectine 200 µg/kg 1-2 dagen (drug of choice). Albendazol minder effectief.
Trichinella spiralis (trichinella)	Inname rauwe/onvoldoende gegaard vlees (varken, wild, paard) met cysten	Invasiefase: diarree, buikpijn. Migratiefase: koorts, periorbitaal oedeem, spierpijn, eosinofilie, conjunctivitis.	Serologie, spierbiopsie, PCR	Albendazol 400mg 2x/dag 8-14d + prednison (anti-inflammatoir).
Filaria: Wuchereria, Brugia, Onchocerca, Loa loa	Insectenbeten (mucken, vliegen) – tropen	Lymfoedeem/elephantiasis (Wuchereria), river blindness (Onchocerca), Calabar zwellingen (Loa loa), eosinofilie.	Microfilaria in bloed (nacht), huidsnip, serologie	DEC, ivermectine, albendazol (afh. soort)
Dracunculus medinensis (Guinea worm)	Drinken water met geïnfecteerde cyclops (watervlooien) – bijna geëradiceerd	Blaar → ulcus aan been/voet, brandende pijn, secundaire infectie. Worm treedt uit bij watercontact.	Clinisch (worm zichtbaar)	Langzame mechanische extractie (cm/dag), metronidazol, wound care.

Algemene preventie

• Handhygiëne: wassen na toilet, voor eten, na aarde/grond.
• Groenten/fruit waspen / schillen / koken.
• Vlees / vis goed doorbraden (kern >65°C).
• Alleen veilig (gefiltreerd/gekookd/bottled) water drinken in risicogebieden.
• Schoenen dragen buiten (haakworm, Strongyloides).
• Huisdieren ontwormen, feces direct opruimen.
• Reizigers: reisadvies LCR / GGD, eventueel profylactisch ontwormen na terugkeer (alleen bij klachten/risico).

Wanneer naar huisarts?

• Persisterende buikklachten, diarree, gewichtsverlies, anemie, eosinofilie.
• Na tropenreis met klachten.
• Kinderen met anale jeuk / slaapstoornissen (madenworm).
• Immuungecompromitteerd + buikklachten / koorts (Strongyloides hyperinfectie!).

Let op: Stoelonderzoek (3x op verschillende dagen) vergroot kans op detectie. PCR-panelen (multiplex) nu standaard in veel labo's – sneller, gevoeliger. Behandeling altijd op recept na bevestigde diagnose.