Snelle vergelijking

Stapsgewijze herkenning

1. Was uw handen voordat u de wond aanraakt.
2. Observeer de vorm: Eén rechte lijn = waarschijnlijk snee. Meerdere kleine blaasjes in cluster = koortslip.
3. Check locatie: In de mond (tong, wangen, tandvlees) → **meestal geen koortslip** (die is perioraal). In mond: afta (apthous ulcer), trauma, of andere pathologie.
4. Terugkijken: Was er een trauma? Was er een voorgevoel (prodrome)?

Behandeling per type

Sneewond (lip/gezicht)

1. Bloeding stoppen: sterile gauze, druk uitoefenen 5-10 min.
2. Schoonmaken: fysiologische zoutoplossing of water, zacht afdrogen.
3. Desinfecteren: chlorhexidine, jodium (niet in oog/mond), of waterstofperoxide (pijnt).
4. Antibioticazalf (fusidinezuur, mupirocine) bij besmettingsrisico.
5. Plester/verband: hydrocolloïde plesters (Compeed® snelle genezing, minder litteken).
6. Diepe/wijde snee → huisarts/SEH voor hechten/lijmen.

Koortslip (Herpes Labialis)

1. Vroeg starten (prodrome-fase):** Antivirale crème (aciclovir 5%, penciclovir 1%) 5x/dag → kan uitbraak voorkorten/verhinderen.
2. Orale antivirale middelen** (aciclovir, valaciclovir, famciclovir) op recept: effectiever bij frequente/ernstige uitbraken. Start zo vroeg mogelijk.
3. Pijnstilling: paracetamol/ibuprofen, lidocaïne gel.
4. NIET knijpen, schillen, aanraken. Verspreidt virus naar ogen (herpes keratitis = blindheidsrisico), vingers (herpetic whitlow), anderen.
5. Hygiëne: eigen handdoek, lipbalm, bestek. Was handen na contact.
6. Zonbescherming (SPF 30+ op lippen) – UV is trigger.

WAARSCHUWINGEN:

• Koortslip in/nabij oog → **acute HNO/oogarts** (keratitis risico).
• Immunogeprompromiteerd (chemotherapie, HIV, corticosteroïden): risico op disseminatie → direct arts.
• Nieuwgeborenen: geen kusjes bij actieve koortslip (neonatale herpes = levensbedreigend).
• Wond in mond die >2 weken niet geneest → huisarts/tandarts (uitsluiten maligniteit).

Preventie koortsliprecidieven

• Triggervermijding: UV-licht, stress, ziekte, hormonale wisseling, trauma (lippenbijten).
• Lipbalm met SPF.
• Goede weerstand: slaap, dieet, stressmanagement.
• Profilactische antivirale therapie (dagelijks laagdos valaciclovir) bij >6 uitbraken/jaar – op recept.