Waarom tranen de ogen?

Tranende ogen (epifora) ontstaan door een onbalans tussen **traanproductie** en **traanafdrainage**. De traanklier produceert basale tranen (vochtiging) en reflextranen (bij irritatie). Afdrainage loopt via puncta → traanwegen → traanzak → neus (daarom loopneus bij huilen).

Veelvoorkomende oorzaken

Categorie	Oorzaken
Verhoogde productie (reflex)	Allergie (hooikoorts), droge ogen (paradoxaal), rook/wind/koude, irritanten (rook, chemicaliën), oogletsel, voorwerp in oog, entropion (ooglid naar binnen), trichiasis (wimpers naar binnen), blepharitis, conjunctivitis.
Afvoerobstructie	Verstopt traanpunt (punctum), traanwegstenose, traanzakstenose (dacryocystitis), aangeboren (baby's), trauma, tumor.
Samenstellingstoornis	Meibomiaangeklierdisruptie (MGD) → onstabiele traanfilm → reflexverhoogde productie.

Zelfzorg en huismiddelen

1. Ooghygiëne (basis)

• Handen wasen met zeep voor oogcontact.
• Ogen spoelen met **koel, zuiver water** (geen kraanwater met chloor) of fysiologische zoutoplossing.
• Zachte, schone washandje gebruiken – niet wrijven.

2. Warme compressen + ooglidmassage (voor MGD/blepharitis)

1. Warme, vochtige washandje (40-45°C) 5-10 minuten op gesloten ogen.
2. Zachte massage: van binnen naar buiten over boven- en onderooglid (uitdrukken meibomiaanklieren).
3. Dagelijks 1-2x – verbetert traankwaliteit en vermindert reflextranen.

3. Kunsttranen (lubricerende oogdruppels)

• **Conserveringsvrij** (enkelvoudige flessen of unit-dose) – conserveringsstoffen (benzalkoniumchloride) verergeren irritatie op lange termijn.
• Viscositeit: dunne druppels (dag), gels/ointment (nacht).
• Hyloezerose (hyaluronzuur) – langdurige vochtiging.

4. Groene thee compressen (anti-inflammatoir)

Laat groene theezakje trekken, koel af in koelkast (niet vriezer). Leg 10-15 min op gesloten ooglidden. Polyfenolen (EGCG) en vitamine C verminderen inflammatie. Ondersteunend bij allergie/verkoudheid.

5. Allergiebehandeling

• Orale antihistaminica (cetirizine, loratadine, fexofenadine – 2e generatie, niet-slaperig).
• Antihistaminica oogdruppels (azelastine, olopatadine, ketotifen).
• Mastcelstabilisatoren (cromoglicinezuur) – preventief.
• HEPA-filter in huis, regelmatig stofzuigen, wassen beddengoed 60°C.

6. Omgevingsfactoren

• Blikpauzes bij schermwerk: 20-20-20 regel (elke 20 min, 20 ft/6m kijken, 20 sec).
• Anti-reflectie coating op brillen/schermen.
• Vermijd directe luchtstroom (airco, ventilator, open raam).
• Voldoende blikken (normaal 15-20x/min, bij schermwerk 3-5x).

Wanneer naar huisarts/oogarts?

Medische behandelingen (bij obstructie/chronisch)

• Traanwegspoeling/sondering: Diagnostisch + therapeutisch.
• Punctum dilatatie / stentplaatsing: Bij punctale stenose.
• Dacryocystorhinostomie (DCR): Chirurgische aanleg nieuwe afvoerbypass traanzak → neus (bij traanzakstenose). Succes >90%.
• Botulinumtoxine injectie: Bij blepharospasme/overproductie.