Taxol (paclitaxel) = plantalkaloïde (taxaan) uit Taxus brevifolia. Standaard voor borst-, ovariaal-, longkanker, Kaposi-sarcoca, prostaat. Gegeven IV, cyclus 3-weekly of weekelijks (dose-dense). Breed bijwerkingenprofiel, dosis- en schema-afhankelijk.

Algemene bijwerkingen (>30% patiënten)

• Myelosuppressie: neutropenie (infectierisico), anemie, trombocytopenie (bloeding)
• Perifere neuropathie: tinteling, brandend, gevoelloosheid handen/voeten (cumulatief, dosislimiterend)
• Artralgie/myalgie: acute (dagen 2-5 post-infusie), tijdelijk
• GI: milde misselijkheid/braken, diarree (pre-medicatie: dexamethason, ondansetron, H2-antagonist)
• Alopecia: ~100% (herstelt na behandeling)

Minder frequente (10-30%)

• Stomatitis/mucositis (mondslijmvliesontsteking)
• Dysgeusie (smaakverandering)
• Koerts (vaak cytokine release)
• Hypotensie (infusie-reactie)
• Anorexie, huiduitslag
• Nagelveranderingen (oncholyse, verkleuring)
• Oedeem (voet/enkels)
• Leverenzymen ↑ (meestal tijdelijk, normaliseert post-behandeling)

Ernstige/acute complicaties (direct melden)

• Anafylaxie/overgevoeligheidsreactie (pre-medicatie vermindert risico)
• Cardiotoxiciteit: arythmie, bradycardie, pijn op borst, dyspnoe
• Infecties (neutropenische koorts ≥38,5°C)
• Ictus, bloed in stoel
• Extravasatie → weefselnecrose (centrale lijn aanbevolen)

Immunisaties & voorzorg

Geen levende vaccins tijdens/na behandeling (immunosuppressie). Inactieve vaccins: minder effectief. Wacht tot immuunherstel (meestal 3-6 maanden post-chemo).

Kwaliteit van leven & ondersteunende zorg

• Neuropathie: duloxetine, gabapentine, amitriptyline, fysiotherapie, koud water baden
• Vruchtbaarheidsbehoud bespreken vóór start (vrouwen/mannen)
• Psychosociale ondersteuning, survivorship care plan

Taxol is een hoeksteen in oncologie. Bijwerkingen zijn beheersbaar met proactieve monitoring, pre-medicatie en patiënteducatie. De balans tussen curatieve intentie en toxiciteit wordt continu geëvalueerd.