Bloedvatproblemen in de benen variëren van puur cosmetisch (spataderen) tot acute levensbedreigende situaties (diepe veneuze trombose, arteriële embolie). Het herkennen van symptomen en het weten wanneer u moet handelen, kan levensreddend zijn.

Spataderen: veelvoorkomend, meestal goedaardig

Verzwakte kleppen → aderen vouwen uit, kronkelen, worden blauw/paars. Risico's: ouderdom, zwangerschap, langdurig staan, erfelijkheid. Symptomen: zichtbare aderen, pijn, kloppen, jeuk, verkleuring, ulcera (ernstig). Behandeling: compressiekousen (mild), sclerotherapie/laser/chirurgie (ernstig).

Diepe veneuze trombose (DVT): de stille killer

Stolsel in diepe beenader (meestal na langdurig zitten: vliegtuig, auto, bedrust). Symptomen: pijn, zwelling, warmte, roodheid in één been – maar 50% heeft geen symptomen. Gevaar: stolsel lost → longembolie (PE) → plotselinge kortademigheid, borstpijn, hoest, instorten, dood. Behandeling: langdurige anticoagulantia (warfarine, DOAC's).

Arteriële embolie: acute noodzaak

Stolsel (vaak vanuit hart bij atriale fibrillatie) blokkeert beenarterie → acute ischemie. Symptomen: plotselinge extreme pijn, bleekheid, kou, gevoelloosheid, geen pols te voelen, verlamming. Dit is een medisch noodgeval (112/SEH). Behandeling: trombolyse, embolectomie, fasciotomie. Tijd = weefsel.

Wanneer direct handelen?

• Plotselinge pijn, kou, bleekheid, gevoelloosheid in één been → arteriële embolie → 112.
• Zwelling, warmte, roodheid, pijn in één been → DVT → direct huisarts/SEH.
• Beenwond die niet geneest, zwarte teen → gangreen → acute chirurgie.

Voorkoming: bewegen, rookstop, compressiekousen bij risico, anticoagulantia profylactisch na operatie/immobilisatie.