Definitie en prevalentie

Prikkelbare Darmsyndroom (IBS) is de meest voorkomende functionele maagdarmstoornis: wereldwijd ~20% prevalentie, in VS 30-45 miljoen patiënten. Het is een symptoomdiagnose met chronische, terugkerende buikpijn/ongemak geassocieerd met veranderde stoelgewoontes (obstipatie, diarree of afwisselend). Opgeblazen gevoel en buikdistensie zijn vaak aanwezig.

Impact

IBS vermindert kwaliteit van leven en werkproductiviteit aanzienlijk. Toch overlegt de meerderheid niet met een zorgverlener. Er zijn echter grote vooruitgang in herkenning, diagnostiek en behandeling.

Functionele stoornis

IBS behoort tot de functionele GI-stoornissen (FGID): symptomen door verstoring van de darmpraktijk, zonder structurele afwijkingen op endoscopie, radiologie of bloedonderzoek. Veel patiënten hebben meerdere FGID's.

Subtypen (Rome-criteria)

• IBS-C: obstipatie-dominant
• IBS-D: diarree-dominant
• IBS-M: gemengd/afwisselend
• IBS-PI: post-infectieus

Subtype bepaalt diagnostiek en behandeling.

Diagnose

Symptoombaseerd, ondersteund door tools als de MyGIHealth-app. Uitsluiten nabootsende ziekten via anamnese, familieanamnese, basale bloed/ontlastingsonderzoek. Scopes/röntgen meestal niet nodig tenzij rode vlaggen.

Behandeling

Gebaseerd op subtype + patiënteducatie + gezonde levensstijl (voeding, beweging, slaap, stressmanagement). Medicamenteus, dieet (low-FODMAP, glutenvrij), psychologische ondersteuning bij angst/depressie.

Geassocieerde aandoeningen

• Overige FGID's (functionele dyspepsie, reflux).
• Somatoforme pijnstoornissen (fibromyalgie, chronische hoofdpijn).
• Angst/depressie (40-60% comorbiditeit).
• SIBO (kleine darm bacteriële overgroei) – frequenter bij IBS.

Verloop

Chronisch, recidiverend. Prevalentie daalt met leeftijd. Subtypen kunnen wisselen (vaak naar IBS-M). IBS-PI herstelt in ~2/3 binnen 5 jaar.