Categorieën van verboden stoffen (WADA lijst)

Atleten gebruiken PEDs (Performance Enhancing Drugs) voor kracht, uithoudingsvermogen, herstel. Veel zijn synthetische varianten van eigen hormonen. Alle hebben ernstige gezondheidsrisico's.

1. Anabole-androgene steroïden (AAS)

• Testosteron (endogeen, maar exogeen = doping)
• Orale 17-α-gealkylateerde: methyltestosteron, oxandrolon (Anavar), oxymetholon (Anadrol) → levertoxisch.
• Injectables: nandrolon, boldenon, trenbolon, sustanon.
• Designer steroïden (geen veiligheidstesten): tetrahydrogestrinon (THG), desoxymethyltestosteron (Madol), norbolethone – extreem gevaarlijk.
• Overige anabole middelen: tibolon, zeranol, SARMs (selectieve androgeenreceptormodulatoren: ostarine, ligandrol), β2-agonisten (clenbuterol, zilpaterol – ook vetverliezers).

2. Hormonen en hormoonantagonisten

Erytropoïese stimulerende middelen (ESA's)

Verhogen rode bloedcellen → meer zuurstoftransport → uithoudingsvermogen.
Synthetisch EPO, darbepoetine (dEPO), CERA (methoxy-PEG-epoetine beta), hematide.
Risico's: trombose, hartaanval, CVA, hypertensie, pure rode celdaplasie (antistoffen tegen eigen EPO).

Androgene stimulerende hormonen (mannen)

hCG (choriongonadotrofine), LH, corticotrofinen (ACTH) → stimuleren testosteronproductie. Risico's: gynaecomastie, testiculaire atrofie, acne, stemming.

Groeifactoren

IGF-1, GH, PDGF, MGF, FGF, HGF, VEGF → spiergroei, herstel, angiogenese. Risico's: acromegalie, diabetes, kanker, orgaangroei, oedeem. "Blood spinning" (PRP + groeifactoren) = grijze zone.

Hormoonantagonisten

• Aromatase remmers: anastrozol, letrozol, exemestaan, aminoglutethimide, formestaan, 6-oxo → blokkeren oestrogeensynthese (mannen: voorkomen gynaecomastie bij steroïdengebruik).
• SERMs: tamoxifen, raloxifen, clomifeen, toremifen → blokkeren oestrogeenreceptor (selectief).
• Anti-oestrogenen: fulvestrant, cyclofenil.
• Myostatine remmers: blokkeren spierremming → onbeperkte groei (experimenteel, gevaarlijk).

3. Diuretica en maskerende middelen

Verwijderen vocht → gewichtsverlies (gewichtsklassen), verdunnen urine → maskeren andere doping.
Voorbeelden: furosemide, hydrochlorothiazide, spironolacton, acetazolamide, mannitol, dextran, hydroxyethylzetmeel, probenecide, IV albumine.
Risico's: dehydratie, elektrolytstoornissen (kaliemtekort → hartritmestoornissen), nierschade, plotselinge dood.

4. Creatine: de legale grens

Voedingssupplement (poeder/pil). Bewijs: verbetert korte krachtuitbarstingen (1-30 sec), vertraagt spiervermoeiding. Geen effect op aerobe uithoudingsvermogen. Veilig bij gezonde nieren, voldoende drinken. Niet op WADA verboden lijst.

Conclusie

Het gebruik van PEDs is onethisch, illegaal in sport, en gevaarlijk voor de gezondheid. De langetermijneffecten (hart, lever, nieren, hormonen, psyche) zijn vaak onomkeerbaar. Schone sport begint bij eerlijk trainen, voeden, slapen.