Communicatie is een dans tussen zender en ontvanger. De spreker codeert (woorden, non-verbaal), de ontvanger decodeert en reageert. In zorg en begeleiding bepaalt de kwaliteit van deze dans of de relatie geneest of schaadt. Therapeutische communicatie bouwt vertrouwen; niet-therapeutische communicatie bouwt muren.

Definities

• Therapeutisch: helpt cliënt begrip, gevoelens uiten, ideeën bespreken – met respect en acceptatie van het perspectief van de ander.
• Niet-therapeutisch: legt barrières op voor open, vertrouwend, respectvol dialoog.

Doel: van relatie naar informatie

Volgens Children's Hospital: eerst relatie bouwen, dan gezondheidsonderwerpen bespreken, juiste info verzamelen, levenswereld van cliënt ontdekken, benodigde info geven, gesprek afsluiten met samengevat akkoord.

Therapeutische taal: actief luisteren en open vragen

• Actief luisteren: vragen stellen, samenvatten om te checken.
• Open vragen: "Vertel me over je problemen" – cliënt neemt leid.
• Aanmoedigen: "Vertel meer."
• Informatie geven: duidelijk, voldoende tijd, vragen stimuleren.
• Focus op kernzaken, samenvatten aan het einde.

Niet-therapeutische valkuilen

• Irrelevante persoonlijke vragen, meningen, afkeuring tonen.
• Valse geruststelling of sympathie.
• "Waarom"-vragen → verdediging.
• Aannames over gevoelens → foutieve conclusies.
• Eigen gevoelens tonen → irrelevant, verstoort rapport.

Non-verbale communicatie: >80% van de boodschap

(Albert Mehrabian, Silent Messages)

• Bemoedigend knikken → open praten.
• Geen wenkbrauwen ophalen, onpassend glimlachen → ongelooflijk effect.
• Open houding, armen niet kruisen (barrière).
• Op zelfde niveau zitten/staan – geen "af naar beneden praten".