Huidparasieten: Ongewenste Gasten

Huidparasieten (ectoparasieten) leven op of in de huid. Meest voorkomend: teken, luizen (hoofd/lichaam/schaam), schurftmijt, mijnmijt, vlooien, muggen, larven (myiasis). Symptomen: intense jeuk (vooral nachts), rode bultjes, krabsporen, zweren, visible parasieten/eieren. Onbehandeld: secundaire infecties, ziekteoverdracht (teken: Lyme, encefalitis; luizen: typhus, loopgravenkoorts), psychische belasting.

Algemene Aanpak: 4 Stappen

1. Herken: Symptomen + visuele identificatie (luis: netten op haar; schurft: gangetjes in huid; teken: vastgezette insect).
2. Behandel: Specifiek middelen per parasiet (zie onder).
3. Omgeving: Was beddengoed/kleding 60°C, stofzuigen, ongediertebestrijding huis/dieren.
4. Voorkom herhaling: Hygiëne, contactvermijding, preventieve middelen (tekenhalsband hond, luispreventie school).

Specifieke Behandelingen Per Parasiet

1. Luizen (Hoofd/Lichaam/Schaam)

• Kenmerken: Netten (wit, ovaal, vast aan haar 0,5 cm van huid), volwassen luizen 2-4 mm.
• Behandeling 1e keus: Dimethicone 4% lotion (fysiek erstikkend, geen resistentie, veilig zwangerschap/kinderen). 2x met 7-10 dagen interval.
• Alternatief: Permethrine crème/shampoo + piperonylbutoxide (chemisch, resistentie mogelijk).
• Resistente gevallen: Ivermectine oraal (recept, arts).
• Lichaamssluizen: Vasten typhus/loopgravenkoorts/recidiverende koorts → arts, antibiotica (doxycycline) + luizenbehandeling.

2. Schurft (Sarcoptes scabiei)

• Kenmerken: Intens jeuk (erger nachts), krabsporen, gangetjes (zichtbaar met dermoscopie), polsen, vingertusschen, genitalia, billen.
• Behandeling 1e keus: Permethrine 5% crème - heel lichaam (nek tot teenen) insmeren, 8-14 uur laten werken, afdouchen. Herhalen na 7 dagen.
• Alternatief (volwassenen/oudere kinderen): Lindane lotion (neurotoxisch risico, 2e keus).
• Ivermectine oraal: Bij uitgebreide/crustose schurft, immuungecompromitteerd, therapieresistentie (arts).
• Alle huisgenoten tegelijk behandelen! Zelfs zonder klachten.

3. Teken

• Actie: Verwijder direct met puntuele pinzet/tekenkaart: grijp zo dicht mogelijk bij huid, rechtop trekken, niet draaien/knijpen.
• Na verwijdering: Desinfecteren. Noteer datum/plek. Bewaak 30 dagen op rode ring (erythema migrans), koorts, spierpijn, zenuwklachten → arts.
• Prophylaxe: Doxycycline 1x 200mg binnen 72u na tekenbeet in Lyme-endemisch gebied (arts voorschrijven).

4. Vliegenlarven (Myiasis/Furuncular Myiasis - Botfly)

• Kenmerken: Kookachtige bult, centrale opening, beweging zichtbaar, steekpijn, jeuk.
• Behandeling: Ivermectine crème of oraal (arts). Soms chirurgische verwijdering. Zelf niet uitknijpen! (Risico op breuk larve → allergische reactie).

5. Overige: Vlooien, Muggen, Mijten

• Symptomatisch: antihistamine crème/tablet, hydrocortison 1%, koelende lotion.
• Bron bestrijden: huisdieren behandelen, huis ongediertebestrijding, muggennetten, DEET/icaridine op huid.

Natuurlijke/Huismiddelen (Ondersteunend, Niet Vervangend)

• Kurkuma poeder pasta (anti-inflammatoir, antimicrobieel).
• Boorzuurpoudre (antiseptisch, keratolytisch - niet op open wonden/gezicht).
• Knoflook (allicine) in dieet + berendruif extract (immuniteit).
• Theeboomolie (gedilueerd 5% in dragersolie) - antiseptisch, anti-insect. Test op allergie.
• Let op: Natuurlijk ≠ veilig. Concentratie, zuiverheid, allergierisico. Altijd testplekje.

Waarschuwingen

• NIET krassen! → open wonden, infecties, littekens.
• GEEN water op besmette wonden bij bepaalde middelen (check bijsluiter).
• GEEN zelfmedicatie met voorschriftmiddelen (ivermectine, lindane, permethrine crème) zonder arts.
• Kinderen/zwangere/oudere/immuungecompromitteerd: altijd arts raadplegen.

Benodigdheden

• Gemediceerde poeder/crème/lotion (volgens voorschrift)
• Interne geneesmiddelen (ivermectine, antibiotica - op recept)
• Pinzet/tekenkaart
• Wasprogramma 60°C, stofzuiger, luchtdichte zakken

Huidparasieten zijn winnelijk. Met scherpe herkenning, gerichte behandeling, omgevingshygiëne en preventie, haal je je huid - en je rust - terug. Aarzel niet bij twijfel: een huisarts of huidarts is je beste bondgenoot.