Alkalische fosfatase (AF) is een enzym voornamelijk uit lever en bot. Lage waarden (<40 U/L volwassenen) zijn minder gebruikelijk dan hoge, maar wijzen op specifieke aandoeningen.

Oorzaken

• Ondervoeding / eiwitlekkage: Laag albumin, laag cholesterol.
• Coeliakie / malabsorptie: Voedingsstoffendeficiënties (Mg, Zn, vit D).
• Hypothyreoidie: Vertraagt botomzettingen/leverfunctie.
• Magnesium- en zinktekort: Cofactoren voor AF-synthese.
• Anemie (ijzer/folium/B12): Vaak gecombineerd met ondervoeding.
• Menopauze: Hormonale veranderingen beïnvloeden botomzetting.
• Genetisch: Hypofosfatasie (zeldzame erfelijke ziekte).

Diagnostiek

• Bloedafname nuchter (eten verhoogt AF tijdelijk).
• Controle: albumin, vit D, PTH, schildklierhormonen, Mg, Zn, Hb, ferritine, coeliakieserologie.

Behandeling

Gericht op onderliggende oorzaak:

• Schildklierhormoonvervanging (levothyroxine) bij hypothyreoidie.
• Magnesium/zink supplementatie bij tekort.
• IJzer/folium/B12 bij anemie.
• Dieetadvies / voedingssupplementen bij ondervoeding.
• Glutenvrij dieet bij coeliakie.

Symptomen die waarschuwen

Vermoeidheid, palpitaties, dyspneu, koude intolerantie, obstipatie, sterk gewichtsverlies → direct huisarts.