Eiwitten: meer dan energiebron

Eiwitten = aminozuurketens (C, O, H, N). 4 kcal/g, maar energie niet primaire functie. 6 fysiologische rollen:

1. Beweging

Ondersteunen bindweefsel (pezen, ligamenten, botten) → gewrichten verbinden → beweging mogelijk. Actine/myosine → spiersamentrekking → rennen, zitten, liggen.

2. Immuunrespons

Antistoffen (eiwitten) bestrijden bacteriën/virussen. Blootstelling → antilichaamproductie. Tot 2000 antilichamen/seconde (Blake, "Nutrition and You").

3. Transport

Hemoglobine (rode bloedcellen) → zuurstof naar weefsels, CO2 naar longen. Andere eiwitten → vitamine A naar lever/cellen. Transporteiwitten in celmembranen → natrium/kalium in/uit cellen.

4. Zuur-base balans (buffers)

Eiwitten behouden pH. Bloed te zuur → zijketens binden H+ → pH omhoog. Te basisch → zijketens geven H+ af → pH omlaag.

5. Vochtbalans

Lichaam ~60% water. Goede verdeling essentieel. Eiwitten trekken water aan → trekken vocht in bloedvaten, voorkomen ophoping in weefsels (oedeem). Zonder eiwitten → opgeblazen weefsels, gegeneraliseerde zwelling.

6. Chemische reacties (enzymen/hormonen)

Enzymen versnellen reacties (zonder = te langzaam voor leven). Hormonen schakelen enzymen in/uit. Meeste enzymen/hormonen = eiwitten.