Wat is abdominale aortastenose (AAS)?

AAS is een abnormale vernauwing van de abdominale aorta, de grote slagader die door de buik loopt van de thoracale hiatus (Th12) tot de bifurcatie in de iliacale slagaders. De vernauwing kan aangeboren of verworven zijn (atherosclerose, vasculitis, fibrose na bestraling). Het creëert een 'fleshals-effect': hypertensie boven de stenose, hypotensie eronder.

Drie hoofdsymptoomgroepen

1. Nierbetrokkenheid: hypertensie en nierinsufficiëntie

De nierslagaders springen af van de abdominale aorta. Bij verminderde perfusie activeren de nieren het RAAS-systeem (renine-angiotensine-aldosteron), wat leidt tot vaatvernauwing en vochtretentie. Omdat de stenose de bloedstroom fysiek beperkt, falen deze compensatiemechanismen en ontstaat gevaarlijke hypertensie.

Symptomen: ochtendhoofdpijn, oorsuizen, duizeligheid, verwardheid, vermoeidheid, kortademigheid, visusveranderingen. Onbehandeld: hartinfarct, hartfalen, beroerte.

2. Mesenterische ischemie: pijn na het eten

De mesenteriële slagaders (voorziening darmen) worden ook gevoed door de abdominale aorta. Stenose veroorzaakt postprandiële pijn (15-60 min na het eten) in midden-/bovenbuik, duur 60-90 min. Begeleidend: gewichtsverlies (angst te eten), diarree, misselijkheid, braken, winderigheid, obstipatie. Het patroon (pijn gekoppeld aan eten) is kenmerkender dan de intensiteit.

3. Intermitterende claudicatie: beenpijn bij inspanning

De iliacale slagaders (benen) ontvangen onvoldoende bloed bij inspanning. Symptomen: spierpijn, krampen, gevoelloosheid, vermoeidheid in de benen (klassiek: kaken) die verdwijnen bij rust. Bovenste extremiteiten worden niet beïnvloed (armslagaders komen af boven de stenose).

Diagnostiek en belang van bloedrukmeting

Een significant verschil in bloeddruk tussen boven- en onderste ledematen is een leidende diagnostische vondst. Vervolgonderzoek: duplex-echo, CT-angiografie, MRA.

Behandeling

Afhankelijk van ernst, lokalisatie en comorbiditeiten: medicamenteuze bloeddrukbehandeling, endovasculaire stentplaatsing, of chirurgische bypass/reconstructie. Vroegtijdige herkenning voorkomt orgaanschade.