Belangrijke correctie: Het aanbrengen van alcohol (ethanol, isopropanol, ontsmettingsalcohol) op een brandwond is niet aanbevolen en kan schadelijk zijn. De bron tekst geeft verouderde/onjuiste adviezen. Hier de actuele, evidence-based richtlijnen.
Waarom GEEN alcohol op brandwonden?
- Extreme pijn & weefselschade: alcohol denatureert eiwitten, verergerd coagulatie necrose, verdiept de brandwond.
- Vertraagt genezing: cytotoxisch voor fibroblasten, keratinocyten, endotheelcellen – essentieel voor wondheling.
- Systemische opname: bij grote brandwonden / kinderen → alcoholintoxicatie risico.
- Geen bewijs voor voordeel ten opzichte van steriele fysiologische zoutoplossing / water.
Juiste eerste hulp bij brandwonden (NVB / EBA / Rode Kruis richtlijnen)
- Veiligheid: brand blussen, persoon in veiligheid brengen.
- Koelen: 20 minuten onder lauw water (15-25°C). Geen ijs, geen koud water (<15°C) – vasoconstrictie verergerd schade. Geen kleding aftrekken als vastgebakken – knip eromheen.
- Kleding/sieraden verwijderen (niet als vastgebakken).
- Afdekken: steriel, niet-aanhechtend verband (steriele gazekompressen + Verbandpakket / brandwondverband / huishoudfolie (clinging film) – laagjes, niet strak omwikkelen).
- Pijnstilling: paracetamol 1g (volwassenen), ibuprofen 400-600mg. Geen aspirine <16jr.
- Medische hulp zoeken bij:
- Brandwond > handpalm oppervlakte (volwassene) / > 5% Lichaamsoppervlakte (kind)
- Diepte: 2e/3e graads (blaasjes, witte/bruine/charred huid, pijnloos door zenuwschade)
- Lokalisatie: gezicht, handen, voeten, genitalia, grote gewrichten, omgeving ogen
- Elektrische / chemische brandwonden
- Kinderen <5 jaar, ouderen, comorbideits (diabetes, immuunsuppressie)
- Onzeker over diepte / omvang
Wat WEL mag op een brandwond (na koelen, voor verbinden)
- Water / fysiologische zoutoplossing (0,9% NaCl) – schoonmaken.
- Hydrogel verbanden (bijv. Water-Jel, Burnshield) – koelen, hydrateren, pijnstillende.
- Zilverhoudende verbanden (Acticoat, Aquacel Ag) – antimicrobieel, specialistisch.
- Medische honing (Medihoney, Revamil) – bewijs voor oppervlakkere brandwonden.
- Geen tandpasta, boter, olie, pasta, eiwit, alcohol, jodium, betadine, merthiolate, crèmes – allemaal schadelijk / verouderd.
Specifiek voor vloeibare propaan brandwond (koudbrandwond / vriesbrand)
- Vloeibaar propaan verdampt direct → extreme koud (-42°C) → vriesbrand (frostbite).
- Eerst hulp: langzaam oplaten warmen (lauw water 37-40°C, geen directe hitte), droge sterile verbinden, pijnstilling, direct medische hulp – vaak dieper dan lijkt, risico op amputatie.
Conclusie: Alcohol op brandwond = verkeerd, pijnlijk, schadelijk. Koelen met lauwwater 20 min, steril afdekken, pijnstilling, arts/brandwondcentrum. Preventie: veilig omgaan met gas, brandblusser in keuken/garage.
