Belangrijk: Een hordeolum (hordeolum externum / internum) is een acute, pijnlijke, eitrige ontsteking van een zeis- of meibomiusklier aan de ooglidrand. Zelf lanceren is gevaarlijk (risico op cellulitis orbitae, cavernus sinus trombose, permanent gehoorverlies – oeps, gezichtsverlies). Alleen een oogarts of huisarts met ervaring mag dit doen onder steriele omstandigheden. Onderstaande beschrijving is informatief voor patiënten, geen handleiding voor zelfuitvoering.

Wanneer is incisie geïndiceerd?

• Grote, gespannen, zeer pijnlijke hordeolum die niet reageert op 48-72u warme compressen + antibiotica crème/tabletten.
• Abscesvorming met fluctuerende pusverzameling.
• Dreigende uitbraak naar oogkas (orbita) → acute verwijzing oogarts.

Procedure (door arts, steriel, lokale anesthesie)

1. Voorbereiding: patiënt supien, Chux-inlegkruis onder hoofd, oog zichtbaar, neus/mond vrij. Veld desinfecteren (povidon-jodium 5% of chlorhexidine 0,05% – geen alcohol in oog).
2. Anesthesie: lidocaïne 1-2% met adrenaline (epinefrine) – infiltratie rondom hordeolum (4 kwadranten). Wachten 5-10 min.
3. Stabilisatie: fijne chalazie-klem / Desmarres klem op ooglidrand, of vinger pulpaardig ooglid spannen.
4. Incisie: met steriele mesje (nr 11 of 15) of naald (18G) – incisie parallel aan ooglidrand, over de gele/witte punt (pus), 2-3 mm diep. Bij internum: incisie via conjunctiva (binnenzijde ooglid).
5. Drainage: zacht uitdrukken met steriele gazes. Niet wrijven. Spoelen met NaCl 0,9% indien nodig.
6. Geen drains / wick nodig (anders dan bij chalazion).
7. Na-zorg wond: zacht afdrogen, eventueel antibioticumzalf (chloramfenicol 1%, fusidinezuur 1%) op incisie.
8. Oogverband: steriele gazekompressen + tape (niet strak) 2-3 uur. Daarna open laten.
9. Antibiotica: topisch (oogzalf/druppels 4x/dag 5-7 dagen). Systeem (oralaal) alleen bij cellulitis / systemische symptomen.

Na-zorg voor patiënt

• Warme compressen 4x/dag 10 min (bevordert drainage).
• Oogzalf/druppels zoals voorgeschreven.
• Geen contactlenzen tot volledig genezen.
• Geen make-up op ooglid.
• Controle na 2-3 dagen.

Risico's & complicaties

• Bloeding (meestal zelflimiterend).
• Infectieverspreiding (preseptale / orbitale cellulitis – medische noodzaak).
• Littekens, notching ooglidrand.
• Recidief (bij blepharitis, rosacea, diabetes).
• Schade aan meibomiusklieren → droog oog.

Alternatieven (eerst proberen!)

• Warme compressen: 4-6x/dag 10-15 min (warm washandje, oogmasker, harde gekookte ei in doek, rijstzakje). Belangrijkste behandeling.
• Ooglidhygiëne: baby-shampoo gedilueerd / ooglidreinigingstissues (Blephaclean, Ocusoft) – dagelijks.
• Antibioticumzalf: chloramfenicol 1% of fusidinezuur 1% 3-4x/dag op ooglidrand.
• Orale antibiotica: doxycycline 100mg 1x/dag 6-12 weken (bij blepharitis/meibomitis) – anti-inflammatoir + antibactereel.

Conclusie: Hordeolum = veelvoorkomend, meestal zelflimiterend met warme compressen + hygiëne. Incisie = laatste redmiddel, alleen door arts. Zelfprikken = onverantwoord risico. Bij twijfel / verergering / visusstoring: direct oogarts / spoedeisende hulp.