Amoxicilline: veelvoorgeschreven penicilline

Breedspectrum antibiotica (oorontsteking, sinusitis, longontsteking, lyme, H. pylori). Allergie voor penicilline voorkomt bij ~10% van patiënten (echte IgE-gemedieerde allergie: ~1-2%). Kruisreactiviteit met cefalosporines ~1-2% (laag bij 3e/4e generatie).

Symptomen: van mild tot levensbedreigend

Type	Symptomen	Actie
Mild (type I, niet-IgE / type IV)	Uitslag (maculopapulair, 'measles-like'), milde jeuk, lichte zwelling lippen/gezicht. Start 1-7 dagen na begin.	Stop amoxicilline. Contact huisarts (telefonisch). Antihistaminica (cetirizine) voor jeuk. Koele compressen. Alternatief antibiotica voorgeschreven.
Ernstig (anafilaxie, type I IgE)	Benauwdheid, keelopzwelling (angio-oedeem), hoest, piepende ademhaling, snelle hartslag, duizeligheid, flauwvallen, buikpijn, braken, gevoel van domperigheid. Start minuten-uren na dosis.	112 BELLEN. Adrenaline auto-injector (EpiPen) indien beschikbaar. Liggen met benen opgeheven. Niet zelf rijden.
Ernstige cutane reacties (SCARs)	SJS/TEN: wijdverspreide blaasvorming, slijmvliesen (oog, mond, genitaal), koorts, pijn. DRESS: koerts, uitslag, lymfadenopathie, interne orgaanschade (lever, nier). Start 2-8 wkn.	Direct SEH / brandwondencentrum. Stop alle verdachte medicijnen.

Stappenplan bij verdachte allergie

1. Stop direct met amoxicilline innemen.
2. Beoordeel ernst: anafylaxie? → 112. Alleen huiduitslag/jeuk? → Huisarts (vandaag).
3. Informeer: Huisarts, apotheek, tandarts, specialisten. Laat registreren in LSP / medicatiedossier.
4. Draag allergiepasje / medische armband (Penicilline allergie).
5. Vermijd alle penicillines (amoxicilline, flucloxacilline, phenoxymethylpenicilline, piperacilline, co-amoxiclav).
6. Cefalosporines: Meestal veilig (vooral 3e/4e gen), maar bespreek met arts. Vermijd cefazoline, cefuroxime (hogere kruisreactiviteit).
7. Allergologisch onderzoek: Skin prick test + intradermale test + eventueel provocatietest (door allergoloog) om echte IgE-allergie te bevestigen/uitsluiten. Vaak: 'label' allergie zonder echte allergie → onnodig brede spectrum vermijding.

Alternatieve antibiotica (afhankelijk van indicatie)

• Macroliden: azithromycine, clarithromycine.
• Tetracyclinen: doxycycline.
• Chloramfenicol (oogdruppels).
• Clindamycine (anaeroben, tand).
• Cotrimoxazol.
• Chinolonen (levofloxacine, ciprofloxacine) – beperkt gebruik (bijwerkingen).
• Glycopeptiden (vancomycine) – IV, MRSA.

Belangrijk

Nooit zelf 'testen' of 'proberen' na eerdere reactie. Elke volgende reactie kan erger zijn. Allergie kan na jaren nog steeds actief zijn. Vertel altijd bij nieuwe voorschrift: "Ik ben allergisch voor penicilline."