Astma is een chronische ontstekingsziekte van de luchtwegen met variabele obstructie en hyperreactiviteit. Het is niet besmettelijk, maar erfelijkheid speelt een grote rol. Wereldwijd ~260 miljoen patiënten (WHO 2022).

Oorzaken: Genetica + Omgeving = Astma

• Genetische aanleg: >100 genen geïdentificeerd (bijv. ORMDL3, IL33, TSLP). Erfenis ~60-80%.
• Epigenetica: Omgevingsfactoren schakelen genen aan/uit (rook, besmettingen, dieet, stress).
• Hygiënehypothese: Te schone omgeving vroege leeftijd → ontoereikende immuunmaturing → allergie/astma.

Conclusie: Je 'erft' de neiging, niet de ziekte zelf. Triggers bepalen of/wanneer het uitbreekt.

Triggers: Allergisch vs. Niet-Allergisch

Allergisch (Extrinsiek)	Niet-Allergisch (Intrinsiek)
Stuifmeel (huizen, gras, bomen)	Koude, droge lucht
Huisdierallergenen (kat, hond)	Inspanning (exercise-induced asthma)
Schimmelsporen	Stress, sterke emoties
Kakkerlakkenallergenen	Chemische rook/geur (parfum, reinigers)
Tabaksrook (ook passief)	Medicijnen (β-blokkers, NSAID's, aspirine)
Beroepsstoffen (meel, hout, chemicaliën)	Virale infecties (verkoudheid, griep, RSV)

Symptomen En Aanval

• Piepende ademhaling (vooral uitademen), hoest (nachts/vroeg), benauwdheid, borstdruk.
• Aanval: korte, oppervlakkige ademhalingen, moeite met uitademen (obstructie), piepen, angst.
• Slijmophooping in luchtwegen verergerd obstructie.

Behandeling: Stapsgewijs (GINA Richtlijnen 2024)

Reliever (Noodmedicatie)

• SABA (salbutamol/terbutaline) inhalator – alleen bij symptomen.
• Nieuw: ICS-formoterol (bijv. Symbicort®) als reliever bij milde astma (betere controle).

Controller (Dagelijkse Onderhoudsbehandeling)

• Stap 1-2: Laag-dosis ICS (inhalatiecorticosteroïde) + SABA reliever.
• Stap 3: Laag-dosis ICS/LABA (vastgecombineerd) + SABA/ICS-formoterol reliever.
• Stap 4-5: Middel/hoge dosis ICS/LABA + add-on (LAMA, biologica: anti-IgE, anti-IL5/5R, anti-IL4R, anti-TSLP).

Controle En Actieplan

• Peakflow meten, ACT (Asthma Control Test) invullen.
• Geschreven actieplan van arts: wat doen bij verergering (verdubbelen ICS, orale prednison, arts bellen, 112).
• Jaarlijks controleren: inhalatietechniek, comorbiditeit (rinitis, reflux), rookstop.