Wat is anemie?

Tekort aan rode bloedcellen of hemoglobine → verminderde zuurstoftransportcapaciteit. Definitie WHO: Hb <13 g/dL (mannen), <12 g/dL (vrouwen), <11 g/dL (zwanger). Klassificatie: microcytair, normocytair, macrocytair; of naar oorzaak (bloedverlies, productiestoring, verhoogde afbraak).

Symptoomcategorieën

Cardiovasculair (compensatie)

• Tachycardie, palpitaties (hart gaat sneller om CO te handhaven)
• Kortademigheid bij inspanning (verminderde VO2max)
• Angina pectoris / borstpijn (bij bestaande coronaire ziekte: verminderde zuurstoflevering)
• Koude handen/voeten (perifele vasoconstrictie → centraal volume behoud)
• Oorzuiien (pulsatile tinnitus door verhoogde hartuitwerping)

Fysiek / algemeen

• Vermoeidheid, uithoudingsvermindering (meest frequent)
• Duizeligheid, lichthoofdigheid (orthostatisch)
• Bleke huid, conjunctivae, nagelbedden
• Broze nagels, haaruitval (koilonychie = lepelnagels bij ijzertekort)
• Seksuele dysfunctie / libidoverlies (vermoeidheid + hormonale axis)
• Hoofdpijn (vaak frontaal, 'spanningsachtig')

Pica: het verrassende teken van ijzertekort

Onweerstaanbare honger naar niet-voedsel: ijs (pagophagie), klei (geophagie), amidon (amylophagie), papier, hout, haire. Pathofysiologie onduidelijk (dopamine, opiate, temperatuurregulatie?). Altijd anemie/ijzertekort uitsluiten bij pica.

Cognitief / psychisch

• Concentratieproblemen, verminderd geheugen
• Somberheid, depressieve symptomen
• Irritabiliteit
• Bij ernstige/acute anemie: verwarring, dysartrie, syncope → acute evaluatie

Oorzaken gerichte aanpak

Type	Oorzaak	Behandeling
Microcytair	Ijzertekort (bloedverlies, malabsorptie, vraag > aanbod), thalassemie, sideroblastisch, chronische ziekte	IJzer (oralaal/IV), bloedverlies stoppen, thalassemie: geen ijzer
Macrocytair	B12/foliumtekort (pernicieuze anemie, malabsorptie, dieet), alcohol, medicijnen (methotrexaat), MDS	B12 (IM/SC/oraal hoog), folium, medicijnstop
Normocytair	Chronische ziekte (inflammatie → hepcidine), nierfalen (EPO), hemolyse, aplastisch, mijninfiltratie	Onderliggende ziekte, ESA (EPO), transfusie bij symptomen

Wanneer naar de huisarts?

• Vermoeidheid >2 weken ondanks rust
• Bleekheid + koorts/gewichtsverlies/nachzweten
• Pica symptomen
• Bloedverlies (melena, hematochezia, zware menstruatie)
• Familieanamnese anemie/hemoglobinopathie