Al eeuwenlang gebruikten oude culturen citroensap, maar pas in de 8e eeuw identificeerde de scheikundige Jabir Ibn Hayyan citroenzuur als de bron van de zure smaak. In 1784 isoleerde de Zweedse chemicus Carl Scheele – bekend van de ontdekking van zuurstof, chloor en fluor – voor het eerst zuiver citroenzuur in het laboratorium. Tegenwoordig is het een onmisbaar ingrediënt in reinigingsmiddelen, geneesmiddelen en voedsel, met name frisdranken.

Van citroen tot fabriek

Scheele kristalliseerde citroenzuur uit citroensap. Aanvankelijk geproduceerd in Europa voor industriële doeleinden, dwongen oorlogen en exportbeperkingen Amerikaanse bedrijven eigen productiemethoden te ontwikkelen. In 1893 ontdekte Carl Wehmer dat gisting van suiker citroenzuur opleverde, maar pas in 1917 publiceerde de Amerikaanse wetenschapper James Currie een methode voor grootschalige productie via fermentatie – de basis van de huidige industriële aanpak.

Waarom zit het in je frisdrank?

Citroenzuur geeft frisdranken hun kenmerkende scherpe, frisse smaak. Terwijl suiker of glucosestroop voor zoetheid zorgen, levert citroenzuur de zuurheid die fruitdranken en cola's hun 'bite' geeft. Verschillende zuren spelen een rol: citroenzuur in fruitsappen, appelzuur in bessendranken, en fosforzuur in cola. Naast smaak fungeren ze als conserveringsmiddel: ze voorkomen bacteriegroei en verlengen de houdbaarheid.

Natuurlijke bronnen en verborgen toevoegingen

Naast citrusvruchten zit citroenzuur natureel in tropisch fruit, bessen, tomaten, sla en cayennepeper. De voedingsindustrie voegt het toe aan een breed scala producten: bouillonblokjes, ingeblikt fruit en tomaten, jam, conserven, mayonaise – en dus frisdrank.

Risico's: intolerantie en tandaantasting

Sommigen lijden aan een zeldzame citroenzuurintolerantie met symptomen als maagkrampen, opgeblazen gevoel en diarree. Daarnaast wijst een studie in General Dentistry (2007) op een verhoogd risico op glazuurslijtage door zure frisdranken. Verrassend genoeg tasten niet-cola's (vaak hoger in citroenzuur) het glazuur harder aan dan cola's, ondanks een lagere algemene zuurgraad.