Anatomie: wat is een foramen?

Elke wervel heeft twee foramina (gaten) aan de zijkanten waar de spinale zenuwwortels het wervelkanaal verlaten. Foraminale stenose = vernauwing van dit foramen. Bilateraal = beide zijden aangedaan (zeldzamer dan unilateraal).

Oorzaken

• Hernia: uitgestulpt schijfmateriaal blokkeert foramen
• Schijfcollaps: hoogteverlies schijf → wervels schuiven naar elkaar → foramen vernauwt
• Artrose (facetarthrose): osteophyten (botuitgroei) in foramen
• Spondylolisthesis: wervel glijdt → foramen vernauwing
• Leeftijd: cumulatieve slijtage

Symptomen (bilateraal = beide zijden)

• Bilaterale stralende pijn (armen bij cervicaal, benen bij lumbale stenose)
• Verdoofding/tinteling in beide armen/benen
• Zwakte specifieke spiergroepen (bilateraal)
• Lumbale stenose: neurogene claudicatie (looppijn, verlicht door zitten/buigen)
• Ernstige gevallen: balansstoornissen, blaas-/darmproblemen

Diagnostiek

• MRI: zachtweefsel, zenuwcompressie, schijfhoogte
• CT: botstructuur, osteophyten, foramenafmeting
• EMG/ENG: zenuwgeleiding, denervatie tekenen
• Röntgen: instabiliteit (flexie/extensie opnames)

Behandeling

Conservatief (eerstekeurs, 6-12 weken)

• Relatieve rust (geen bedrust), activiteit aanpassen
• NSAIDs, neuropathiepijnmedicatie (gabapentine, pregabaline, duloxetine)
• Fysiotherapie: core-stabilisatie, mobilisatie, traactie, houdingstraining
• Periradiculaire/epidurale corticosteroïde-injecties (diagnostisch + therapeutisch)

Chirurgisch (indicaties)

• Progressieve neurologische deficit (zwakte, blaas/darm)
• Refractaire pijn na adequate conservatieve therapie
• Technieken: foraminotomie (openen foramen), discectomie, eventueel fusie bij instabiliteit
• Minimaal invasieve opties beschikbaar

Prognose

Veel patiënten verbeteren conservatief. Bij tijdige operatie bij neurologische deficit: goed herstel. Recidiefrisico bij degeneratieve oorzaak blijft bestaan.