Wat meten BUN en creatininen?

BUN/Creatinine ratio: de sleutel tot differentiatie

Oorzaken van verhoogde waarden

Nierfalen (meest frequente klinische zorg)

• Acute nierschade (AKI): plotselinge stijging Cr >26,5 μmol/L of 1,5x baseline
• Chronische nierschade (CKD): persistente verhoogde Cr >3 maanden, eGFR <60
• Obstructieve uropathie: stenen, prostaat, tumoren

Non-renale oorzaken

• Uitgedroogdheid: BUN ↑↑ > Cr ↑ (verhoogde ureum reabsorptie)
• Hoge eiwitinname/dieet: BUN ↑, Cr normaal
• GI-bloeding: Eiwitbelasting darmen → BUN ↑↑
• Hartfalen: Verminderde renale perfusie → BUN ↑ > Cr ↑
• Spiertrauma/rabdomyolyse: Cr ↑↑ (spiercellyse), CK massaal verhoogd
• Medicijnen: NSAID's, ACEi/ARB, diuretica, aminoglycosiden, contrast, chemotherapeutica
• Intense oefening: Tijdelijke Cr stijging (spierturnover), normaliseert in 24-48u

Klinische aanpak bij verhoogde waarden

1. Herhalen: Uitsluiten labfout, acute factoren (oefening, dieet, medicijnen)
2. Anamnese: Medicijnen, vochtinname, GI-klachten, hartfalen, nierziektes in familie
3. Onderzoek: Bloeddruk, volume status (JVP, oedeem, huidturgor), blaas
4. Uitgebreid lab: Elektrolyten, bicarbonate, Ca, Fosfaat, urineselectie (eiwitlekkage, sediment), CK bij verdacht rabdomyolyse
5. Beeldvorming: Echo nieren/blazen (obstructie?), eventueel CT

Voorbereiding op bloedafname

• Geen zware inspanning 24u van tevoren
• Geen अत्यधיק eiwitrijk maaltijd 12u van tevoren
• Goed gehydrateerd (normaal drinken)
• Medicijnen noteren (vooral NSAID's, ACEi/ARB, diuretica)

Kernboodschap: Geïsoleerde BUN of creatinine waarde heeft beperkte betekenis. De ratio, trend, context (hydratatie, medicijnen, spiermassa) en additionele onderzoeken bepalen de klinische interpretatie en het beleid.