Darmkanker (colorectaal carcinoom) is de op een na meest voorkomende kanker in Nederland. Vaak ontstaat het uit goedaardige poliepen die jarenlang klachtloos groeien. Vroegtijdige herkenning redt levens.

Vroege waarschuwingssignalen (vaak subtiel)

• Verandering in stoelpatroon: vaker/zelders, diarree/obstipatie, gevoel van onvolledige ontlasting (tenesmus), smalere stoel ('potloodstoel'), slijm.
• Bloedverlies: helderrood op papier/stook (aambeien), donkerrood/zwart (teerstoel) gemengd door stoel – altijd laten afklaren.
• Buikklachten: aanhoudende krampen, opgeblaasdheid, pijn.
• Onverklaard gewichtsverlies, vermoeidheid, zwakte (ijzerdeficiëntie-anemie door chronisch bloedverlies).

Let op: deze symptomen zijn vaak goedaardig (aambeien, PDS, infectie). Toch: bij duur >2 weken → huisarts.

Screening: de kracht van vroegtijdige detectie

Vanaf 50 jaar (of eerder bij risicofactoren: familiair, IBD, genetische syndromen) adviseert de huisarts:

• FIT-test (fecaal immunochemisch test): 2-jaarlijks, thuis, detecteert onzichtbaar bloed in stoel. Positief → colonoscopie.
• Colonoscopie: goudstandaard. Detecteert én verwijdert poliepen (preventie kanker). Elke 10 jaar bij normaal, vaker bij poliepen/risico.

In Nederland loopt het bevolkingsonderzoek darmkanker (55-75 jaar, 2-jaarlijks FIT) sinds 2014. Deelnemen is gratis en anoniem.

Risicofactoren (beïnvloedbaar & niet beïnvloedbaar)

Niet beïnvloedbaar	Beïnvloedbaar
Leeftijd (>50)	Rood/verwerkeld vleesbeperking
Familiaanamnese (1e graads)	Vezelrijk dieet (groenten, fruit, volkoren)
IBD (CU/Crohn >10 yr)	Gezond gewicht, beweging
Genetische syndromen (FAP, Lynch)	Roken stoppen, alcohol beperken
Diabetes type 2	Voldoende calcium/vit D (bewijs gemengd)

Actieplan

1. Ken je risicoprofiel (familie, leeftijd, ziektes).
2. Neem deel aan bevolkingsonderzoek (FIT) vanaf 55 jaar.
3. Bij symptomen >2 weken: huisarts → verwijzing maag-darm-leverarts.
4. Geen symptomen? Toch screening doen – vroege poliepen geven geen klachten.

Darmkanker is bij vroegtijdige detectie in >90% van de gevallen te genezen. Wacht niet op klachten.