Gastritis is ontsteking van de maagslijmvlies. Oorzaken: NSAID's (ibuprofen, diclofenac, naproxen), H. pylori, alcohol, stress, roken, galreflux. Behandeling gericht op zuurverlaging, slijmviesherstel en oorzaakverwijdering.

OTC-opties (zonder recept, apotheek/drogist)

1. Antacida (directwerkend, symptomatisch)

• Neutraliseren maagzuur (basische zouten: aluminiumhydroxide, magnesiumhydroxide, calciumcarbonaat, natriumbicarbonaat)
• Merkvoorbeelden: Rennie, Maalox, Mylanta, Gaviscon (alginate → drijflaag)
• Werksnelheid: minuten. Duur: 30-60 min
• Bijwerkingen: obstipatie (Al), diarree (Mg), interacties (chelatie van andere middelen – 2u interval)

2. H2-receptorantagonisten (zuurblokkers)

• Blokkeren histaminereceptoren op paretale cellen → minder zuurproductie
• Merkvoorbeelden: ranitidine (teruggetrokken NDMA), famotidine (Pepcid), nizatidine
• Werksnelheid: 30-60 min. Duur: 6-12 uur
• Dosis: 1-2x/dag. Goed verdragen, weinig interacties

3. Protonpompremmers (PPI's) – krachtigst

• Irreversibele blokkade H+/K+-ATPase (protonpomp) → >90% zuurreductie
• OTC in NL: omeprazol 20mg (Losec MUPS), esomeprazol 20mg (Nexium Control), pantoprazol 20mg (Controloc Control)
• Inname: 30 min voor ontbijt, tablet heel doorslikken
• Cursus: 14 dagen. Verlengen alleen op artsadvies
• Risico's langdurig: B12-tekort, hypomagnesiëmie, osteoporose, C. difficile, nierinterstitiële nefritis

4. Bismuthsubsalicylaat (Pepto-Bismol)

• Beschermt slijmvlies, antibacterieel (H. pylori), adsorbeert toxinen
• Kortdurend gebruik (max 2 weken) – zoutgehalte, salicylaten (let op aspirine-allergie, kinderen <16j Reye syndroom)

Belangrijke waarschuwingen

• NSAID's stoppen als oorzaak – schakel over op paracetamol
• Alarmklachten (direct huisarts): ongewichtsverlies, slikmoeilijkheden, braken met bloed/koffiegronden, zwarte stollende ontlasting (melena), anemie, familiëre aanleg maagkanker
• H. pylori testen (stoelantigeen, ademtest, serologie) – uitraden vereist antibiotica + PPI (eradicatietherapie 14 dagen)
• Zwangerschap/borstvoeding: antacida (alginate) veilig, PPI/H2RA na artsadvies

Levensstijl

• Kleine, frequente maaltijden
• Vermijd: alcohol, koffie, thee, chocola, vet/gebakken, kruiden, citrus, tomaten, menthe
• Roken stoppen
• Hoofdbed verhoogd (15-20 cm) bij nachtklachten
• Stressmanagement

OTC-middelen geven symptomatische lichting. Bij aanhoudende klachten (>2 weken) of alarmklachten: altijd huisarts raadplegen voor oorzaakonderzoek (gastroscopie, H. pylori).