Belangrijke waarschuwing vooraf
Zelf rechtzetten is alleen voor ervaren personen en binnen 20-30 min na trauma. Na langer wachten: zwelling maakt herstel onmogelijk/gevaarlijk. Standaardadvies: ga naar SEH/NE-kno.
Indicaties voor zelfrepositie (alle moeten kloppen)
- Eenvoudige laterale afwijking (geen complex/comminutieve fractuur).
- Geen open fractuur, geen CSF-lekkage (neusvloeistof), geen oogbetrokkenheid.
- Patiënt hemodynamisch stabiel, geen bewustzijnsstoornis.
- Ervaring met procedure (sportarts, eerstehulpverlener, arts).
Techniek (Boies/Asherman manouvre vereenvoudigd)
- Zitten, voorovergebogen (bloed loopt uit, niet in keel).
- Neus 1x zacht uitsnuiven in dikke handdoek (verwijder bloed/slijm).
- Vorm driehoek met handen: vingertoppen tegen elkaar, handpalmen uitwaarts.
- Top driehoek op neusrug (botgedeelte).
- Diep inademen mond, uitademen mond terwijl handpalmen langzaam samengevoegd worden → neus wordt in lijn gebracht.
- Handen langzaam naar kin toe schuiven (in lijn met neus).
- Controleren in spiegel: symmetrie, luchtweg patency.
- Direct ijs op neus (zakje met ijs in handdoek) 15 min → zwelling↓.
- Paracetamol 1g + NSAID (ibuprofen 400 mg) voor pijn/ontsteking.
Na-repositie
- Geen sport/contact 2-3 weken.
- Geen bril op neusrug (gebruik contactlenzen of bril met band).
- Neus niet snuiten 1 week (zacht uitsnuiven wel).
- Zoutwaterneusspoelingen 3x/dag.
- Controle NE-kno na 1 week (röntgen/CT bij twijfel).
Wanneer DIRECT SEH/112
- Duizeligheid/misselijkheid >10 min na repositie.
- Onstuitbare bloeding (>15 min druk).
- CSF-lekkage (heldere vloeistof, zoet/sout smaak, 'halo-teken' op kompres).
- Oogklachten (dubbelzien, bloeding, verlaagd visus).
- Bewustzijnsverandering, convulsies.
- Open fractuur (bot door huid).
Risico's van zelfrepositie
- Verkeerde positie → esthetisch/ functioneel slecht resultaat.
- Schade aan septum, turbinaten, traanwegen.
- Intracraniële complicaties (zeer zeldzaam).
- Juridische aansprakelijkheid.
Conclusie: Tenzij u getraind bent EN het <30 min geleden gebeurde: bel 112 of ga naar SEH. Specialisten splinten, tamponneren, geven sterke pijnstillers en regelen follow-up.
