Wat is paracetamol?
Analgeticum/antipyreticum (pijnstiller/koortsverlager). Geen anti-inflammatoir. Merk: Tylenol, Paracetamol, Dafalgan, generieken. Werking: centrale COX-remming, cannabinoïde systeem, TRPV1.
Standaard dosering volwassenen
- 500-1000 mg per dosis (1-2 tabletten 500 mg).
- Max 4000 mg/dag (8 tabletten 500 mg).
- Interval: ≥4-6 uur tussen doses.
- Max 3 dagen zonder artsadvies (pijn), 3 dagen (koorts).
Speciale formuleringen
- Paracetamol/codeïne: Alleen op recept, strengere dosering (codeïne verslavend, obstipatie, depressie ademhaling).
- Paracetamol/cafeïne: Snellere opname, betere analgetische effectiviteit.
- Paracetamol/difenhydramine (Tylenol PM): 500 mg paracetamol + 25-50 mg difenhydramine. Slaaphulp. Max 2 tabletten/nacht, niet combineren met alcohol/andere sedativa.
- Rectaal (suppositoria): 500-1000 mg, handig bij braken/maagklachten.
Kinderdosering
- 10-15 mg/kg per dosis, max 60 mg/kg/dag.
- Interval ≥6 uur.
- Gewichtsgebaseerd, niet leeftijdsgebaseerd.
- Siroop: concentratie checken (120 mg/5 ml of 250 mg/5 ml).
Grote risico: leverbeschadiging
- Paracetamol → lever metaboliseert → NAPQI (toxisch metaboliet).
- Normaal: glutathione neutraliseert NAPQI.
- Overdosering: glutathione opgebruikt → NAPQI bindt hepatocyten → necrose → acute leverfalen (dodelijk).
- Risicofactoren: alcohol, vasten, laag gewicht, leverziektes, CYP-inductoren (rifampicine, carbamazepine, fenytoïne).
Overdosering voorkomen
- Max dosis & interval strikte nakomen.
- Geen combinatieproducten met paracetamol (verkoudheidmiddelen, pijnmiddelen) zonder te checken.
- Dagboek bijhouden (tijd, dosis).
- Kinderen: doseren op gewicht, meetbekerje gebruiken, kinderkluis.
- Bij twijfel: apotheker/huisarts bellen.
Symptomen overdosering (vaak vertraagd 12-24u)
- Braven, misselijkheid, zweten, buikpijn (rechtsboven).
- Later: icterus, encephalopathie, coagulatiestoornis, nierschade.
- Antidotum: N-acetylcysteine (IV/oraal) – effectief <8-10u na inname.
Bel 112 / NVIC (088-7558000) bij verdenking op overdosering.
