Polsgevoelloosheid (paresthesie/anesthesie) kan variëren van tijdelijk en benigne tot teken van ernstige neurologische of vasculaire pathologie. Een systematische aanpak is essentieel.

Veelvoorkomende oorzaken

1. Carpaaltunnelsyndroom (CTS) – #1 oorzaak

• Compressie n. medianus in carpaaltunnel (lig. carpi transversum).
• Symptomen: gevoelloosheid/tingeling duim, wijs-, middel-, ringvinger (radiale helft), pijn pols/hand, nachtklachten (wakker worden), zwakte thenar-eminen, straling tot elleboog.
• Risicofactoren: repetitieve bewegingen (typen, piano, racquetball), obesitas, diabetes, reumatoïde artritis, zwangerschap, menopauze, hypothyreoïdie.

2. Overige zenuwcompressies/letels

• Cubitaaltunnelsyndroom (n. ulnaris, elleboog): gevoelloosheid ringvinger/pink, zwakte intrinsieke handspieren.
• Radialistunnelsyndroom (n. radialis): pijn dorsale onderarm, zwakte strekkers.
• Cervicale radiculopathie (C6-C7): n. medianus-achtig patroon, maar met nekpijn/reflexverlies.
• Plexus brachialis letsel: trauma, thoracale uitlaat compressie.

3. Systeemziektes

• Diabetes (perifeer polyneuropathie – stocking/glove patroon).
• Multipele sclerose (demyeliniserende plaques – kan geïsoleerd polsgevoelloosheid geven).
• Beroerte (plotselinge eenzijdige gevoelsverlies + zwakte).
• Vitamine tekorten (B12, B6, B1, E).
• Vasculaire: arteriële embolie, vasospasme (Raynaud), thoracale uitlaatsyndroom.

4. Overige

• Medicijnen (chemotherapie, metronidazol, isoniazide, HIV-middelen).
• Toxicologie (lood, arseen, alcohol).
• Insectenbeten, infecties (Lyme, HIV).

Diagnostisch traject

1. Anamnese: onset, patroon, triggers, comorbiditeiten, medicijnen, trauma, werk/hobby.
2. Lichamelijk onderzoek: Tinel's pols/elleboog, Phalen's test, Durkan's compressietest, reflexen, kracht, sensoriek, pulsaties, vasculaire tests.
3. Bloedonderzoek: glucose/HbA1c, B12, foliumzuur, TSH, inflammatiemarkers, immunologie.
4. Beeldvorming: MRI halswervelkolom (cervicale radiculopathie), echografie pols (CTS, ganglion), RX pols (artrose, fractuur).
5. Neurofysiologie (EMG/NCV): goudstandaard voor CTS, radiculopathie, polyneuropathie – localiseert, kwantificeert, differentieert.
6. Liquorpunctie: bij verdacht op MS, infectie, carcinomatose.

Behandeling (gericht op oorzaak)

• CTS: nachtsplint (neutraal), activiteitsmodificatie, NSAID's, corticosteroïde-injectie (tijdelijk), chirurgische decompressie (open/endoscopisch) bij faal/ernstig.
• Cervicaal: fysiotherapie, pijnstillers, eventueel operatie (ACDF/foraminotomie).
• Diabetes: glucosecontrole, α-lipoïnezuur, B12.
• Vitamine tekort: supplementatie.
• Ergonomie: werkplek aanpassen (toetsenbord/muis hoogte, polsondersteuning), micro-pauzes, strekoefeningen.
• Acuut trauma: RICE (rust, ijs, compressie, elevatie), eventueel schiene.

Vroegtijdige diagnose voorkomt permanente zenuwschade. Bij plotselinge eenzijdige gevoelloosheid + zwakte/spraakstoornis: denk aan beroerte → 112 bellen.