Waarom 's nachts erger?

Liggend → postnasale drup stroomt naar farinx → hoestreflex. Daarnaast: circadiane ritme (cortisol daling, parasympathicotone ↑), droge lucht, allergenen in bed.

Drie veelvoorkomende oorzaken met kenmerken

1. Croup (pseudocroup, laryngotracheïtis)

• Viraal (parainfluenza 1/2, RSV, influenza, adeno, corona)
• Leeftijd: 6 mnd - 3 jr (smalere luchtwegen)
• Kenmerkend: barkende hoest (zoals zeehond), stridor (inademingsgeruis), heesheid
• Start plotseling, vaak midden in de nacht
• Koorts laag-matig
• Behandeling: koele nachtlucht (open raam), stoom (douche), dexamethason oraal (0,15-0,6 mg/kg, 1x) → vermindert zwelling. Epinefrine nebulisatie bij stridor in rust (SEH). Antibiotica niet.

2. Kinkhoest (pertussis, Bordetella pertussis)

• Bacterieel, hoog besmettelijk
• Stadia: catarrhalisch (1-2 wk, milde hoest) → paroxysmaal (2-8 wk, stakkato hoestbuien + inspiratoir 'whoop' / giechel) → convalescent
• Zuigelingen <6 mnd: apneu, cyanose, convulsies, hersenschade, dood (geen typische whoop)
• Diagnose: PCR nasofaryngeaal / serologie
• Behandeling: azithromycine (macrolide) <3 wkn na onset → besmettelijkheid ↓, klinisch effect minimaal na paroxysmale fase. Profylaxe huisgenoten. Vaccinatie (DKTP/DTaP-IPV-Hib-HepB) cruciaal.

3. Astma (bronchiale hyperreactiviteit)

• Hoest (vaak droog, nachtelijk/vroeg), piepende ademhaling, dyspnee, borstspanning
• Triggers: huisstofmijt, dander, rook, koude lucht, inspanning, virale infectie
• Behandeling: inhalatie corticosteroïden (controller), SABA (salbutamol) reliever. Actieplan. Vernevelaar + spacer + masker <4 jr.
• Omgevingsmaatregelen: hoesjes (mijt), geen roken, vochtigheid 40-50%, vloeren > tapijt.

Andere oorzaken

• Reflux (GERD) → micro-aspiratie → hoest
• Vreemd voorwerp (plotseling, pikhoest)
• Sinusitis (postnasale drup)
• Habit hoest (psychogeen, enkel wakkerd)

Alarmtekens: direct 112 / SEH

• Cyanose (blauwe lippen/nagels)
• Ingetrokken thorax / sternale retractions / keeltrekken
• Ademhaling >60/min (baby), >40/min (peuter)
• Verwardheid, somnolentie
• Niet drinken / urineert <6u niet
• Hoest na inademing vreemd voorwerp

Thuismaatregelen die helpen

• Hoofd van bed 15-30° opgetild
• Koele-mist luchtbevochtiger (schoonhouden!)
• Voldoende drinken (moedermelk / fles / water)
• Rookvrije omgeving
• Stoom: 10-15 min in badkamer met hete douche