Herpetische stomatitis is een virale mondinfectie veroorzaakt door het herpes simplexvirus (HSV-1), dezelfde virus die koortslippen veroorzaakt. Hoewel het vaker bij kinderen en jongvolwassenen voorkomt, kunnen volwassenen er ook aan lijden. De aandoening is besmettelijk via directe contact (kussen, delen bestek, tandenborstels) of via druppelinfectie.

Herken de symptomen

De ontsteking treedt op aan de slijmvliezen van wangen, tong, lippen en het verhemelte. Kenmerken zijn:

• Pijnlijke, kleine blaasjes/zweren (aften) in de mond
• Roodheid, zwelling en soms bloedende tandvlees
• Pijn bij slikken, eten en drinken
• Koorts, hoofdpijn, moeheid
• Gezwollen lymfeklieren in de hals

De acute fase duurt meestal 1 tot 2 weken; de zweren genezen zonder littekens. Het virus blijft daarna sluimerend in de zenuwknopen en kan bij verlaagde weerstand, stress, ziekte, hormonale wisselingen of UV-straling weer actief worden (recidief).

Behandeling: pijnlindering en genezing bevorderen

Medicamenteus:

• Antivirale middelen (zoals aciclovir, valaciclovir) – voorgeschreven door de huisarts, kortstondig gebruik verkort de aanval.
• Topische anesthetica (bijv. lidocaïne-gel of spuit) voor locale pijnstilling.
• Paracetamol of ibuprofen voor koorts en algemene pijn.
• Antibiotica alleen bij bewijs van een superinfectie (bacterieel).

Zelfzorg & dieetadvies:

• Voornamelijk vloeibaar/wekelijk dieet: lauwe soepen, purees, yoghurt, pudding.
• Vermijd heet, koud, zout, zuur, scharp of kribbelend voedsel/drank (citrus, tomaten, koffie, alcohol, crisps).
• Drink voldoende (water, thee zonder suiker) om dehydratie te voorkomen.
• Goede mondhygiëne: zacht borstelen, alcoholvrije mondspoeling (chlorhexidine of zoutwater).

Complicaties & alarm signalen

Als het virus naar het oog verspreidt (herpetische keratoconjunctivitis) ontstaat een sightbedreigende situatie. Symptomen: rood, pijnlijk oog, gevoeligheid voor licht, wazig zien. Direct naar oogarts of spoedeisende hulp.

Raadpleeg uw huisarts bij:

• Onmogelijkheid voldoende te drinken (dehydratiegevaar)
• Koorts > 38,5°C die niet daalt
• Zware pijn ondanks pijnstillers
• Geen verbetering na 10-14 dagen
• Verdacht op immuundeficiëntie

Besmettelijkheid & preventie

U bent besmettelijk zolang er open zweren zijn. Vermijd kussen, delen van bestek/bekers/tandenborstels en was handen frequent. Zonnelicht op de lippen kan een recidief triggeren: lipbalm met SPF gebruiken.

Samenvatting benodigdheden

• Antivirale tabletten (op recept)
• Lidocaïne mondgel/spuit (apotheek)
• Paracetamol/ibuprofen
• Zacht tandborsteltje, alcoholvrije mondspoeling
• Lauwe, vloeibare voeding

Met adequate behandeling en rust geneest herpetische stomatitis meestal zonder nasleep. Bij herhalende aanval kan uw arts profylactische antivirale therapie overwegen.