Keelzweren zijn pijnlijke, open wonden die zich voornamelijk aan de achterkant van de keel en rond de amandelen bevinden. Ze maken alledaagse handelingen zoals slikken, praten en zelfs ademen ongemakkelijk en pijnlijk. Hoewel ze vaak genezen zonder ingewikkelde behandeling, is het belangrijk de symptomen te herkennen en op tijd medische hulp in te roepen om complicaties te voorkomen.

Veelvoorkomende Symptomen

Het meest opvallende symptoom is slikmoeilijkheden (dysfagie). Elke keer dat voedsel, drinken of speeksel langs de wonden passeert, ontstaat een scherpe, brandende pijn. Hierdoor vermijden patiënten vaak eten en drinken, wat leidt tot uitgedroogde en gewichtsverlies.

Bij zelfinspectie (mond wijd open, tong plat, in de spiegel kijken) zijn vaak witte of geelwitte vlekken zichtbaar op de amandelen of de achterwand van de keel. Dit zijn de zweren zelf, soms bedekt met een witte laagje (fibrineuze afscheiding).

Als de zweren onbehandeld blijven of erger worden, kan het weefsel gaan achteruitgaan. Er ontstaat dan pus, wat een onaangename, metallische smaak in de mond geeft. De keel kan een grigrijs, necrotisch uiterlijk aannemen. Dit duidt op een bactiële superinfectie en vereist dringend antibiotica.

Mogelijke Oorzaken

• Virale infecties: Herpes simplex virus (koortsblaasjes), varicella-zoster (waterpokken/gordelroos), Coxsackievirus (hand-mond-ziekte).
• Bacteriële infecties: Streptokokken (tonsillitis), difterie (zeldzaam).
• Auto-immuun/ inflammatoir: Behçet-syndroom, cicatricieel pemphigoid, lichen planus.
• Trauma/irritatie: Heet voedsel, scherpe kruiden, tandprostesen, intubatie.
• Medicijnen: Chemotherapie, stralingstherapie, bisfosfonaten, NSAID's.
• Overige: Stress, vitaminegebrek (B12, foliumzuur, ijzer), roken, alcohol.

Behandeling en Zelfzorg

Medische behandeling: Een huisarts of KNO-arts kan de oorzaak bepalen. Bij bacteriële infectie volgt antibiotica. Virale zweren genezen meestal vanzelf; antivirale middelen (aciclovir) helpen bij herpes. Pijnstillende sprays of gelden met lidocaine of benzydamine verlichten de pijn. Korticosteroïde pasta of spuitkan verlagen de ontsteking.

Thuiszorg:

• Gargelen met zoutwater (1 theelepel zout op 250 ml lauw water) 3-4x per dag.
• Voldoende drinken: water, thee, bouillon, roomijs (koel en zacht).
• Vermijd heet, zout, zuur, scharp en kruidig voedsel.
• Zachte, puree-achtige voeding: aardappelpuree, yoghurt, hapjes.
• Roken en alcohol stoppen.
• Goede mondhygiëne: zachte tandenborstel, alcoholvrije mondwater.

Let op: Bij koorts >38,5°C, slecht slikken van eigen speeksel, ademnood, of zweren die na 2 weken niet genezen, direct de huisarts of spoedgevallendienst bellen.