Orthopneu – moeite met ademen in liggende positie – is een abnormaal symptoom dat wijst op hart- of longproblemen. Het kan je 's nachts wakker maken en vereist gerichte behandeling van de onderliggende oorzaak.

1. Slaapapneu

Herkenning: snurken, nachtelijke wakwordingen, dagtijdse moeheid. Obstructieve apneu: zachte weefsels blokkeren de luchtweg; centrale apneu: hersenen sturen verkeerde signalen.
Aanpak: slaapkliniek voor diagnose (apneu-index). Behandeling: gewichtsverlies, rookstop, zijliggen, CPAP-machine (continue positieve luchtwegdruk), eventueel chirurgische verwijdering amandelen/poliepen.

2. Paniekstoornis

Plotselinge angst/paniek bij het liggen veroorzaakt hyperventilatie en gevoel van verstikking.
Therapie: cognitieve gedragstherapie (CGT), ademhalingsoefeningen, meditatie, yoga. Medicatie (SSRI's) op recept.

3. Chronisch Obstructieve Longziekte (COPD)

Emfyseem en chronische bronchitis (meestal door roken) veroorzaken luchtwegobstructie die liggend erger is.
Diagnose: longfunctieonderzoek (spirometrie).
Behandeling: longrevalidatie (oefentherapie, voeding, counseling), inhalatoren, antibiotica bij exacerbaties, zuurstoftherapie.

4. Congestief Hartfalen

Het hart pompt onvoldoende zuurstofrijk bloed; vloeistof accumulateert in longen (longoedeem) liggend.
Teekenen: gezwollen enkels/voeten, verminderde inspannings tolerantie.
Actie: direct cardioloog. Behandeling: diuretica, ACE-remmers, bètablokkers, natriumarm dieet, alcohol/cafeïne restrictie, eventueel VAD (ventriculair assist device) of harttransplantatie.

Eerste stappen

Zit oprecht op om te zien of ademen verbetert. Noteer symptomen en bel uw huisarts voor verwijzing naar de juiste specialist.