Lever-hersenas

De lever ontgiftet ammoniak, mangaan, andere neurotoxines. Bij leverfalen ophopen in bloed → bederen bloed-hersenbarrière → neuronen schade.

Hepatische encefalopathie (HE)

Symptomen: gedragsverandering, verwarring, slaap-waakverstoring (nachtelijke omkering), slecht oordeel, trage spraak/beweging, asterixis (flapperende tremor). Progressie: coma → dood. Oorzaak: ammoniak, inflammatoire cytokines, GABA-erge tone toename. Behandeling: lactulose, rifaximine, eiwitrestrictie (oud advies, nu genuanceerd), triggerverwijdering (infectie, GI-bloeding, constipatie, medicijnen).

Wernicke-Korsakoff syndroom (WKS)

Thiamine (B1) tekort door alcohol + malabsorptie + slechte voeding. 80% alcoholisten deficiënt (NIAAA). Twee stadia van één syndroom (NIH):

• Wernicke-encefalopathie (acute): ataxie, verwarring, oogbewegingsstoornissen (nystagmus, oftalmoplegie). Medisch noodgeval: IV thiamine voór glucose!
• Korsakoff-psychose (chronisch): anterograde amnesie (geen nieuwe herinneringen), confabuleer, hallucinaties, executieve dysfunctie. 90% van Wernicke-patiënten ontwikkelt Korsakoff. Deels herstelbaar met thiamine, maar vaak blijvend.

Alcohol-geïnduceerde blackouts

Fragmentair of compleet geheugenverlies tijdens acute intoxication (snelle, hoge consumptie). Hippocampus geblokkeerd → geen geheugenconsolidatie. Risicovol gedrag (seks, rijden) zonder herinnering. Herhaalde blackouts → blijvend geheugenschade.

Conclusie

Alcohol en leverziekte = dubbele aanval op hersenen. Vroeg herkennen, thiamine suppletie, alcoholstop, leverbehandeling zijn cruciaal. Neurologische schade is deels herstelbaar, maar preventie is superieur.